Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Yurttaşlık ve Çevre Bilgisi

Ünite 5: Devletin Temel Organları ve İşleyişi: Yasama, Yürütme ve Yargı — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Yasama Yetkisi — 1982 Anayasası'na göre Türk milleti adına yalnızca TBMM tarafından kullanılan ve devredilemeyen temel devlet yetkisidir. Genel kurallar koyma ve kanun yapma gücünü ifade eder.

Yasama Sorumsuzluğu — Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı sorumlu tutulamaması halidir. Sürekli bir koruma sağlar ve kürsü dokunulmazlığı olarak da bilinir.

Yasama Dokunulmazlığı — Milletvekillerinin seçimden önce veya sonra işledikleri suçlar nedeniyle Meclis kararı olmadıkça tutulamamasını, sorguya çekilememesini ve yargılanamamasını sağlayan geçici bir güvencedir.

Meclis İçtüzüğü — TBMM'nin çalışmalarını, komisyonların yapısını ve siyasi parti gruplarının faaliyetlerini düzenleyen, hukuki açıdan bir Meclis kararı olup Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan metindir.

Siyasi Parti Grubu — TBMM'de faaliyet gösterebilmek ve Meclis komisyonlarında oranlı temsil hakkı elde edebilmek için en az 20 milletvekiline sahip olunması gereken yapıdır.

Tekçi (Monist) Yürütme — Yürütme yetkisinin ve görevlerinin tek bir organda, örneğin Amerikan başkanlık sisteminde halk tarafından seçilen devletteki tek başkanda toplandığı sistemdir.

İkici (Düalist) Yürütme — Yürütme yetkisinin bir devlet başkanı ile Bakanlar Kurulu arasında paylaşıldığı, parlamenter sistemlerin temel özelliklerinden biri olan yönetim biçimidir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi — 16 Nisan 2017 anayasa değişikliği ile Türkiye'de parlamenter sistemin yerini alan, Bakanlar Kurulu'nun kaldırıldığı ve yürütme yetkisinin doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanında toplandığı sistemdir.

Yargı Bağımsızlığı — Mahkemelerin ve hâkimlerin görevlerinde tamamen bağımsız olması, Anayasa, kanun ve hukuka göre vicdani kanaatleriyle hüküm vermesi, hiçbir organ veya kişinin emir ve talimat verememesi ilkesidir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) — Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama, nakletme, disiplin cezası verme ve özlük işlemlerini yürütme görevine sahip 13 üyeli anayasal organdır.

Bireysel Başvuru — Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükleri kamu gücünün ihlali nedeniyle zedelenen bireylerin, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine başvurduğu istisnai ve ikincil bir hak arama yoludur.

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) — Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılabilen dava türüdür.

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) — Bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uygulanacak bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görmesi veya tarafların iddiasını ciddî bulması halinde, AYM'nin karar vermesini beklemek üzere davayı geri bırakması sürecidir.