Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Yurttaşlık ve Çevre Bilgisi

Ünite 4: Sosyal Devlet — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sosyal Devlet (Welfare State) — Tüm iktisadi ve sosyo-kültürel yapılar içerisinde halkın refahını yükseltmek, rahat yaşam koşullarını temin etmek ve sermaye grupları ile işgücü arasındaki optimum dengesini sağlamakla yükümlü idari anlayış biçimidir. Metinde belirtildiği üzere bireylerin tıbbi, mali, hukuki ve kültürel haklarının gözetildiği en güncel toplumsal mutabakat yansımasıdır.

Liberalizm — Bireysel özgürlüklere ve serbest piyasa ekonomisine dayanan, müdahalesiz iktisadi sistem anlayışıdır. Metinde liberalizmin serbest piyasa unsurlarının toplumun refah taleplerine tek başına direnememesi, devletin koruyucu ve düzenleyici mekanizmalarıyla desteklenen sosyal devlet anlayışının doğmasına zemin hazırladığı ifade edilmiştir.

Darüşşafaka — Sultan Abdülaziz'in onayıyla 1863 yılında yoksul ve yetim çocukların eğitimi için kurulmuş olan köklü Türk kurumudur. Metinde, Osmanlı döneminden beri süregelen yardımların modern anlamda kurumsallaşmasının erken dönemdeki en önemli tarihi örneklerinden biri olarak gösterilmektedir.

Darülaceze — Sultan II. Abdülhamid Han tarafından 1896 yılında açılmış olan, yoksul ve bakıma muhtaç tüm kişilere yönelik yardımları modern bir sistematik kavuşturan Türk kurumudur. Osmanlı coğrafyasında sosyal devlet geleneğinin tarihsel köklerini yansıtan önemli bir yapıdır.

Bretton Woods Toplantısı — 1944 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde gerçekleştirilen ve uluslararası ekonomik sistemin savaş sonrası döneme hazırlanmasını amaçlayan iktisadi piyasa toplantısıdır. Altına dayalı sistemin Amerikan Doları ile karşılık bulduğu, uluslararası para akışının kurumsallaştığı bir dönüm noktasıdır.

ICLEI (Yerel Çevre Organizasyonları Uluslararası Organizasyonu) — Yerel yönetimler bünyesinde çevrecilik faaliyetlerini ve yaptırımları hayata geçiren uluslararası bir çevre organizasyonudur. Bursa ve Gaziantep büyükşehir belediyelerinin de üyesi olduğu bu yapı, iklim değişikliği ile mücadele ve enerji çıktılarına dair raporlama hedefleri taşır.

UNEP (Birleşmiş Milletler Çevre Programı) — Gönüllülük esasına dayalı finansman sağlanan, uluslararası çevre düzenlemelerine hukuki bir ortak çerçeve arayışı sağlayan Birleşmiş Milletler çevre programıdır. Refah devletleri çerçevesinde farkındalık yaratarak çevresel problemlere yol haritası üretir.

Nasyonal Sosyalizm (Nazizm) — Eşitliği kendi milletine öncelik vererek sağlayan, Almanya'da 20. yüzyılda yükselen baskıcı idari ve siyasi fikri akımdır. Metinde bu rejimin dışarıya kapalı ve baskıcı yapısının nihayetinde büyük insani kayıplara ve ekonomik çöküntülere yol açtığı vurgulanmıştır.

Asgari Ücret — İşgücünün sendikal hareketlerle bağlantı kuramadığı veya haklarının zarar görebileceği durumlarda, enflasyon verileri ve millî hasıla hesaba katılarak ailenin geçimini güvence altına alan fiyatlandırma mekanizmasıdır. İşverenin suiistimalini önleyerek işgücünün verimini korumayı hedefler.

Sivil Toplum Kuruluşları (STK) — Resmî devlet eliyle şekillendirilmemiş, gönüllülük esasına dayalı, halkın sesini duyurabildiği ve devletin sırtındaki mali külfeti hafifleten organizasyonlardır. Sağlık, sendikal haklar ve çevre gibi alanlarda uzlaşı kültürü oluşturarak refah devletinin çarklarının işlemesine katkı sağlar.

Organize Sanayi Bölgeleri — Üretim esnasında çevreye zararlı atık çıktısı oluşturan işletmelerin yerleşmeleri ve vergilendirmelerindeki sabit operasyonları düzenlemek amacıyla 20. yüzyılın sonlarında oluşturulan yasal yerleşkelerdir. Halkın maksimum seviyede sağlık riskinden uzaklaştırılmasını amaçlar.

Carroll'ın Sosyal Sorumluluk Piramidi — Şirketlerin ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik olmak üzere dört ana sorumluluk alanını kapsayan, modern refah toplumundaki işletme davranışlarını açıklayan modeldir. Şirketlerin kârlılığı maksimize ederken yasalara ve toplumsal normlara uymasını zorunlu kılar.

Keynesyen İktisat / John Maynard Keynes — İkinci Dünya Savaşı sonrasında, liberal iktisadi anlayışın serbest piyasa zararlarını atarak devlet mekanizmasının ekonomiye müdahil olmasını savunan sosyal refaha dayalı sistem mekanizması fikridir. Savaş sonrası krizlerin önlenmesinde kilit rol oynamıştır.

Osmanlı Umum Sigorta Şirketi — Osmanlı İmparatorluğu döneminde yabancılar tarafından başlatılan ilk sigorta ve güvence çalışmalarının ardından kurulan ilk yerli sigorta işletmesidir. Topraklarımızdaki ticari risklerin azaltılması adına atılan kurumsal adımlardandır.

Uluslararası Para Fonu (IMF) — Savaş sonrası döneme dair düzenleyici mekanizma işlevi görecek, parasal akışların değişimine ve sermayenin akışkanlık kazanmasına öncülük eden uluslararası finans kuruluşudur.

CCP (İklim Değişikliği ile Mücadele Eden Şehirler) — ICLEI bünyesinde Avrupa'da ve dünyada yerel yönetimler bağlamında çeşitli iklim eylem planları yürüten, enerji çıktılarını azaltmayı hedefleyen uygulamadır.

Sosyal Haklar — Vatandaşların doğumdan ölümüne kadar devlet tarafından güvence altına alınan eğitim, sağlık, barınma, çalışma, sosyal güvenlik ve adli güvenlik gibi temel hakların tümüdür.