Modern toplumların en belirgin özelliklerinden biri örgütlü bir toplum olmalarıdır. Geleneksel toplumlardan bu yönüyle ayrılan modern toplumsal yaşamda kamu, özel ve sivil toplum örgütleri önemli işlevler üstlenmiştir. Bir ülkedeki en büyük örgüt olan devlet, görevlerini yasama, yürütme ve yargı organları aracılığıyla yerine getirirken, aynı zamanda kamusal faaliyetleri yürüten ve kamu hizmetlerini sunan geniş bir kamu yönetimi örgütüne de sahiptir. Yirminci yüzyıl boyunca kamu yönetimi işlevsel olarak çeşitlenmiş ve yapısal olarak büyümiştir. Doğumdan ölüme kadar hayatımızın her alanında yer alan kamu örgütlerinin eylem ve işlemlerinin niteliği, yurttaşların yaşam kalitesini doğrudan etkiler. İyi işleyen bir kamu yönetimi yurttaşların günlük yaşantısını kolaylaştırırken, kötü işleyen bir kamu yönetimi hayatı zorlaştırmaktadır. Kamu yönetimi özel kesimden pek çok açıdan farklıdır; özellikle içinde yurttaşlar, politikacılar ve çeşitli çıkar gruplarından oluşan siyasal bir çevrede faaliyet göstermesiyle ayrılır. Demokratik hukuk devletinde kamu yönetimi hukuka bağlı olmak ve kurallara uygun davranmak zorundadır. 'Yasal yönetim' (kanun idare) ilkesi gereği, kamu örgütleri yasal dayanağı olmayan hiçbir alanda faaliyette bulunamazlar. Kamu yönetimi ile siyaset arasındaki ilişki, alanın temel inceleme konularından biridir ve yazında 'bürokrasi-siyaset ilişkisi' başlığı altında incelenir. Bürokrasinin kökeni Latince 'burra' (masaları kaplayan kumaş) ve 'kratos' (egemenlik, yönetim) sözcüklerine dayanır. İlk kez 1745 yılında Fransız iktisatçı Vincent de Gournay tarafından büroların artan egemenliğini betimlemek için kullanılmıştır. Zaman içinde farklı anlamlar kazanan bürokrasi; iş bölümü, otorite hiyerarşisi ve yazılı kurallara sahip rasyonel bir örgüt biçimini, kamu yönetimi sektörünü, atama yoluyla işbaşına gelen memurların elindeki yönetim biçimini, büyük ölçekli örgütleri ve negatif anlamda kırtasiyecilik ile verimsizliği ifade etmek için kullanılmaktadır. Alman sosyal bilimci Max Weber, bürokrasiyi sistematik ve kapsamlı inceleyen ilk kişidir. Weber’in 'ideal tip' olarak adlandırdığı yasal-ussal yetkiye dayanan bürokratik model; resmi görevler, belirlenmiş yetki alanı, hiyerarşi ilkesi, teknik kurallarla işleyiş, idari personelin üretim araçları sahipliğinden ayrı tutulması ve yazılı belgelere dayanma gibi temel özellikler barındırır. Liberal Batı demokrasi anlayışında iktidarın kaynağı halktır ve toplumu yönetme yetkisi seçilmiş siyasal iktidara aittir. İdarenin görevi, siyasal iktidarca belirlenen politikaları uygulamak ve amaçları gerçekleştirmektir. Bu durum siyaset ve yönetim ayrışmasını doğurmuştur. İlk defa Woodrow Wilson tarafından 1887 yılında dile getirilen bu ayrım, idarenin siyasetin çekişmeli yönünden uzak durarak bilimsel yöntemlerle çalışmasını savunmuştur. Frank J. Goodnow da 1900 yılında siyasetin politika yapımı, yönetimin ise bu politikaların uygulanması işlevi olduğunu belirtmiştir. Ancak uygulamada salt siyasal veya salt idari karar olmadığı, iki alanın iç içe geçtiği görülmüştür. Paul Appleby gibi isimler bu ayrımın pratikte geçersiz olduğunu savunmuştur. Günümüzde devlet yönetiminde karar verme süreci teknik ve bilimsel nitelik kazandığı için, teknik uzmanlık bilgisine sahip kamu görevlileri siyasal karar alma sürecindeki ağırlıklarını artırmıştır. 'Teknokrasi' adı verilen bu olgu, idarenin siyasal iktidara olan bağımlılığını azaltmış ve özerkleşmesini sağlamıştır. Az gelişmiş ülkelerde ise meşruluk bilincinin zayıflığı nedeniyle bürokrasi siyasal iktidar karşısında daha da özerk bir konuma gelebilmektedir. Demokrasilerde egemenliğin asıl sahibi halktır ve halk seçilmiş temsilcileri aracılığıyla yönetme yetkisini devreder. Kamu yönetimi yetkilerini kendisi almaz; kanunlar ve siyasal organlar tarafından verilir. Bu nedenle yasama organının kamu yönetimi üzerinde gözetim ve denetim yetkisi bulunması demokrasinin asli unsurudur. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), yürütmeyi doğrudan değil dolaylı yollarla denetler. Bakanlar, başlarında bulundukları bakanlıkların eylem ve işlemlerinden parlamentoya karşı sorumludur. Bütçe görüşmeleri, yasaların görüşülmesi sırasında yapılan eleştiriler bu denetimin araçlarıdır. Anayasaya göre TBMM yazılı soru, Meclis araştırması, genel görüşme ve Meclis soruşturması yollarıyla denetim yapar. 2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiş, bakanların TBMM'ye karşı siyasi sorumlulukları kalkarak Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olmaları nedeniyle sözlü soru ve gensoru kaldırılmıştır. Demokratik hukuk devletinde kamu yönetimi hukuka bağlı olmak ve kurallara uygun davranmak zorundadır. Başta Anayasa olmak üzere yasalar ve diğer hukuk kaynakları idarenin çerçevesini, dayanağını ve sınırlarını çizer. İdarenin işlemleri ancak hukuk kurallarına uygun olduğu takdirde geçerli olur. Hukuk düzenini oluşturan kurallar arasında 'normlar hiyerarşisi' adı verilen bir sıradüzen vardır. Yazılı hukuk kaynakları yukarıdan aşağıya doğru Anayasa, yasa ve yasa gücünde kaynaklar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmeliklerden oluşur. Hiçbir alt kural üst kurala ve özellikle Anayasa'ya aykırı olamaz. Anayasa'nın 123 ve 127 maddeleri arasında idarenin kuruluş ve görevlerine ilişkin merkezden yönetim, yerinden yönetim, yetki genişliği, kamu tüzel kişiliği ve idarenin bütünlüğü gibi temel anayasal ilkeler yer alır. İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır ve idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Kamu yönetimi ile hukuk ilişkisinin en önemli unsurlarından biri idarenin yargısal denetime tabi olmasıdır. Bağımsız yargı organları tarafından yapılan bu denetimin amacı, idarenin hukuka uygun hareket etmesini sağlayarak yurttaş haklarını korumaktır. Yargı organları idari işlemleri yalnızca hukuka uygunluk açısından denetleyebilir, yerindebirlik denetimi yapamaz ve takdir yetkisini kaldıran karar veremez. Dünyada yargısal denetim bakımından yargı birliği (İngiltere, ABD) ve idari yargı (Fransa, Türkiye) olmak üzere iki ana sistem vardır. Türkiye'de idari yargı sistemi geçerlidir ve bu sistemde Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleri görev yapar. İdari yargıda başlıca iki dava türü vardır: İptal davası, idari işlemlerin hukuka aykırılık gerekçesiyle iptali için açılan nesnel nitelikli bir davadır. Tam yargı davası ise idari eylem ve işlemler nedeniyle kişisel hakları ihlal edilen kişilerin uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle açtıkları öznel nitelikli bir davadır. Mutlak hükümdarlık döneminde halk hükümdarın uyruğu (teba) konumunda iken, demokrasi düşüncesinin gelişmesiyle birlikte bireyler Anayasal hak ve özgürlüklere sahip yurttaş konumuna yükselmiştir. Günümüzde kamu yönetimi kamu yararını gerçekleştirmek için özel kişilere oranla üstün ve ayrıcalıklı yetkilerle (kamu gücü) donatılmıştır. Yönetim ile yurttaş arasındaki ilişki eşitlik esasına dayanmaz; aksine idare emredici ve zorlayıcı yetkilere sahiptir. Bu durum yönetimin otoriter tutum almasına ve bürokratik yapının dışa kapalı olmasına yol açabilmektedir. Bu olumsuzlukları aşmak amacıyla 1990'lı yıllardan itibaren 'yönetişim' reformları gündeme gelmiştir. Yönetişim, toplum-devlet ilişkilerinde karşılıklı etkileşime dayalı, çok aktörlü bir yönetim tarzını ifade eder. Devlet merkezli yönetimden yurttaş merkezli yönetime geçişi savunan bu yaklaşım; özel sektör, sivil toplum örgütleri ve bireylerin karar alma süreçlerine katılımını öngörür. Demokratik yönetimlerin temel unsurlarından biri olan bilgi edinme hakkı, bireylerin idareye başvurarak bilgi ve belgelere ulaşmasını sağlar. Türkiye'de 2003 yılında kabul edilen 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile kamu kurumlarına başvuranlara bu hak yasal güvenceyle tanınmıştır. Anayasa'nın 74. maddesinde yapılan değişikliklerle dilekçe hakkı genişletilmiş; bilgi edinme ve kamu denetçisine (ombudsman) başvurma hakkı anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. 2012 yılında kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), idarenin işleyişindeki aksaklıkları inceleyerek çözüm önerilerinde bulunur ve vatandaş ile idare arasındaki uyuşmazlıkları çözer. Yönetime katılımı artırmak amacıyla 5393 sayılı Belediye Kanunu ile kent konseyleri kurulmuş, ayrıca Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) yönetmelikleri ile projelerde halkın katılım toplantıları düzenlenmesi zorunlu kılınmıştır. CİMER gibi iletişim merkezleri de vatandaşların doğrudan başvuru kanalları arasında yer almaktadır.