İnfografik
← Ünite 3
Halkla İlişkiler

Ünite 3: Halkla İlişkilerde Stratejik Yönetim

Cutlip ve Center'ın Buzdağı (Iceberg) Benzetmesi
Cutlip ve Center, halkla ilişkiler çalışmalarını bir buzdağına benzeterek, bu sürecin dörtte üçünün (araştırma, planlama, değerlendirme) suyun altında, sadece dörtte birinin (uygulama) ise suyun üstünde olduğunu belirtmişlerdir. Bu durum, halkla ilişkilerin sadece görünürdeki etkinliklerden ibaret olmadığını kanıtlar.
John Marston'ın RACE Formülü
John Marston, 'The Nature of Public Relations' adlı kitabında halkla ilişkiler sürecini RACE (Research, Action, Communication, Evaluation) olarak formüle etmiştir. Bu model, halkla ilişkiler eylemlerinin bilimsel bir araştırma ile başlayıp değerlendirme ile biten döngüsünü açıklar.
Barry'nin Doğru Strateji İçin 7 Önerisi
Barry (2003), doğru strateji oluşturmak için yedi altın kural belirlemiştir: bütünü düşünün, bağlantıyı kaybetmeyin, kaynaklar konusunda gerçekçi olun, esnek olun, hedef kitleye odaklanın, araştırmalardan yararlanın ve zamanı iyi değerlendirin.
Edward Bernays ve Yaratıcı Aktivite Anlayışı
Halkla ilişkilerin öncülerinden Edward Bernays, monoton hale gelen aktiviteleri renklendirerek sıradanlığın dışına çıkarmanın önemini vurgulamıştır. Bernays'e göre basının ve hedef kitlenin ilgisini çekmek için yaratıcı olaylar (event) kurgulanmalıdır.

Anahtar Kavramlar

StratejiBelirlenen uzun vadeli amaçlara ulaşmak için eldeki güçlerin veya kaynakların dağıtım planıdır. Üst yönetim kademesinde uygulanır ve hem iç hem de dış analizlere dayanır.
TaktikStratejilerin uygulanmasını sağlayan, kısa vadeli, ayrıntılara odaklı ve harekete yönelik kararlardır. Genellikle yönetimin alt kademelerinde ve kısıtlı zaman dilimlerinde uygulanır.
SWOT AnaliziKurumun içsel güçlü (Strengths) ve zayıf (Weaknesses) yönleri ile dış çevreden kaynaklanan fırsat (Opportunities) ve tehditlerin (Threats) değerlendirildiği durum analizi yöntemidir.
Etki HedefleriHalkla ilişkiler kampanyası sonucunda hedef kitle üzerinde yaratılan davranışsal, tutumsal ve yaklaşımsal değişiklikleri tanımlayan hedeflerdir.
Çıktı HedefleriEtki yaratmak amacıyla kampanya süresince ortaya çıkarılan somut çalışmaların, üretilen materyallerin ve gerçekleştirilen faaliyetlerin bütünüdür.
Odak Grup GörüşmesiUzman bir moderatör başkanlığında, 6-12 katılımcının önceden belirlenmiş bir konuyu derinlemesine tartıştığı ve kayıt altına alındığı niteliksel araştırma yöntemidir.
Derinlemesine GörüşmeGörüşmeci ile katılımcının bire bir, yüz yüze gerçekleştirdiği ve süresi genellikle 30 dakika ile 2 saat arasında değişen nitel veri toplama tekniğidir.
Vaka ÇalışmasıBireyleri, grupları, kurumları veya olayları kendi gerçek ortamlarında sistematik ve ayrıntılı bir şekilde incelemek için tüm veri kaynaklarının kullanıldığı nitel yöntemdir.
İçerik AnaliziMedya bültenleri, dokümanlar veya konuşmalar gibi kaydedilmiş bilgilerin sistematik, tarafsız ve sayısal olarak incelenmesini sağlayan niceliksel araştırma yöntemidir.
ÖrneklemeAraştırma hedefinin tamamı yerine, onu temsil edebilecek nitelikteki daha küçük bir kısmının seçilerek veri toplanması ve tüm grup hakkında yorum yapılması işlemidir.
Psikografik SegmentasyonHedef kitleyi tüketicilerin kişiliği, satın alma güdüleri, ilgi alanları, tavırları, inançları ve yaşam tarzı değişkenlerine göre gruplandırma yaklaşımıdır.
Geleneksel Hedef KitleKurumun halihazırda ilişki içinde olduğu, mevcut çalışanları ve güncel müşterilerinden oluşan hedef kitle grubudur.
Gelecekteki Hedef KitleKurumun uzun vadeli planlarında yer alan, potansiyel müşteriler ve öğrencilerden oluşan hedef kitle kategorisidir.
Duygu StratejisiMesaj tasarımında hedef kitlenin hislerine, heyecanlarına ve dokunaklı yönlerine hitap ederek ikna sağlamayı amaçlayan iletişim stratejisidir.
İmaj StratejisiBir kişi, fikir veya kurum için hedef kitlenin hafızasında kalıcı, güçlü bir kimlik ve markalama geliştirmek amacıyla kullanılan stratejidir.
Etkinlik YönetimiHedef kitle ve medya için özel olarak düzenlenen, haber değeri taşıyan ve katılım sağlamayı amaçlayan organize olayların planlanması ve yürütülmesidir.
Birincil AraştırmaBelirli bir halkla ilişkiler problemine yönelik olarak ilk elden, özgün yöntemlerle tasarlanıp toplanan verileri içeren araştırma sürecidir.
İkincil AraştırmaDaha önce farklı kurumlar veya araştırmacılar tarafından başka amaçlarla toplanmış ve yayınlanmış verilerin kampanya amaçları doğrultusunda derlenip kullanılmasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Sandra Moriarty'nin 5 Temel Mesaj Stratejisi

Sandra Moriarty, iletişim kampanyalarında kullanılabilecek beş temel mesaj stratejisi tanımlamıştır: Bilgi, Kanıt, İmaj, Duygu ve Eğlence stratejileri. Bu stratejiler hedef kitlenin rasyonel veya duygusal yönlerine hitap eder.

Grunig'in 4 Tip Hedef Kitle Sınıflandırması

Grunig, halkla ilişkilerde hedef kitleleri konuya duyarlılıklarına göre dört gruba ayırmıştır: her konuda aktif olanlar, tamamen ilgisiz olanlar, tek bir konuya odaklananlar ve medyada yayınlanan haberlerden sonra aktifleşenler.

Marshall McLuhan'ın 'Medya Mesajdır' Tezi

Ünlü iletişim teorisyeni Marshall McLuhan, 'medya mesajdır' diyerek kullanılan iletişim aracının kendisinin, iletilen mesajın algılanma biçimi ve toplumsal etkisi üzerinde belirleyici bir rol oynadığını savunmuştur.

ROPE Planında SWOT Analizinin Konumu

Hendrix'in ROPE planında SWOT analizi, 'Araştırma' aşamasının en kritik parçasıdır. Bu analizle kurumun güçlü ve zayıf yönleri ile dış çevredeki fırsat ve tehditler belirlenerek kampanyanın temeli atılır.

Ceyda Aydede'nin Kampanya Kitabı Önerisi

Halkla ilişkiler kampanyalarının teorik boyutunu ve gerçek uygulama aşamalarını detaylıca görmek isteyen öğrenciler için Ceyda Aydede'nin 'Teorik ve Uygulamalı Halkla İlişkiler Kampanyaları' (İstanbul: MediaCat Yayınları) kitabı önerilmektedir.

Halkla İlişkiler Bütçesi Oluşturmanın 4 Temel Nedeni

Gürgen (2006), bütçe yapmanın dört nedenini şöyle sıralar: genel bütçeye yükü hesaplamak, program sınırlarını öğrenmek, ekstra harcamalar için disiplin oluşturmak ve kampanya sonunda başarıyı maliyet yönünden değerlendirmek.

RD Smith'in 9 Basamaklı Stratejik Planı

Smith, halkla ilişkiler planını 9 basamakta şekillendirmiştir. Bu basamaklar; durum, kurum ve hedef kitle analizinden başlayıp, strateji ve taktiklerin belirlenmesiyle devam eder ve en son stratejik planın değerlendirilmesiyle son bulur.

Aids Kampanyası ve Ünlülerle Tişört Tasarımı Örneği

Kitapta yaratıcı taktiklere örnek olarak, ünlülerin geliri Aids kampanyasına aktarılacak baskılı tişörtler tasarlaması veya modellik yapması verilmiştir. Bu örnek, kutsal bir amaçla ünlü birlikteliğinin yüksek başarı şansını gösterir.

Halkla İlişkiler Amaçları ve Kurumsal İş Hedefleri İlişkisi

Gürgen (2006), halkla ilişkiler amaçlarının borsadaki hisse değerini artırmak, pazar payını yükseltmek ve nitelikli işgören çekmek gibi kurumsal iş hedefleriyle doğrudan koordineli olması gerektiğini belirtmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Strateji ve taktik ayrımına dikkat edin; strateji üst düzey ve uzun vadeli planları, taktik ise alt düzey ve kısa vadeli eylemleri ifade eder.
  • Cutlip ve Center'ın 'Buzdağı' benzetmesini unutmayın; halkla ilişkilerin büyük kısmının (araştırma, planlama, değerlendirme) suyun altında olduğunu savunur.
  • RACE ve ROPE modellerinin harf açılımlarını ve hangi aşamada ne yapıldığını mutlaka ezberleyin; sınavlarda eşleştirme sorusu olarak sıkça gelir.
  • Sandra Moriarty'nin 5 mesaj stratejisini (Bilgi, Kanıt, İmaj, Duygu, Eğlence) tanımlarıyla eşleştirebilmeye hazırlıklı olun.
  • SWOT analizindeki içsel faktörler (Güçlü/Zayıf yönler) ile dışsal faktörler (Fırsat/Tehditler) ayrımını karıştırmayın.
  • Geleneksel hedef kitle (mevcut çalışan/müşteri) ile gelecekteki hedef kitle (öğrenci/potansiyel müşteri) ayrımını sınavda karıştırmamak için aklınızda tutun.