Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
1982 Anayasası'nda yargı bağımsızlığını güvence altına almak için öngörülen 'mahkemelerin bağımsızlığı' ile 'hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkelerini karşılaştırarak bu iki kavramın işlevlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Mahkemelerin bağımsızlığı hâkimlerin karar verirken dış etkenlerden uzak ve vicdani kanaatlerine göre hareket etmesini sağlarken; hâkimlik ve savcılık teminatı bu kişilerin özlük haklarını, azlolunamama durumlarını ve yaş sınırından önce emekliye sevk edilememelerini güvence altına alır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını, üye seçim süreçlerini ve bu kurulun kararlarının yargı denetimi karşısındaki hukuki durumunu araştırarak tartışınız.
Yanıt / ipucu
HSK 13 üyeden oluşur ve başkanı Adalet Bakanıdır; üyelerin bir kısmı Cumhurbaşkanı, bir kısmı ise TBMM tarafından seçilir. Kurulun meslekten çıkarma dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaması, bu kararların büyük ölçüde yargı denetimi dışında kalmasına neden olmaktadır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Türkiye'deki güncel yargı düzenlerini (anayasa, adli ve idari yargı) 2017 anayasa değişikliği öncesi dönemle mukayese ederek askeri yargı düzeninin kaldırılmasının yargı sistemine etkilerini örnek vererek inceleyiniz.
Yanıt / ipucu
2017 değişikliği öncesinde askeri adli ve askeri idari yargı düzenleri bulunmaktayken, bu tarihte Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılarak askeri yargı düzenine son verilmiştir. Bu değişiklik, yargı birliğinin sağlanması ve askeri mahkemelerin savaş hali haricinde disiplin mahkemeleri dışında kurulamaması yönünde önemli bir adım olmuştur.
Alıştırma 4myders hazırladı
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanında yer alan 'soyut norm denetimi' (iptal davası) ile 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) kavramlarını birbirleriyle ilişkilendirerek aralarındaki temel farkları yazınız.
Yanıt / ipucu
Soyut norm denetimi kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan açılan iptal davalarıyla yapılırken; somut norm denetimi, görülmekte olan bir davada mahkemelerin o davada uygulayacakları kanun hükümlerini Anayasa'ya aykırı bulmasıyla gündeme gelir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Adli yargı ile idari yargı teşkilatlarının kuruluş amaçlarını ve görev alanlarını, her iki yargı kolunun ilk derece mahkemeleri ile yüksek mahkemelerini (Yargıtay ve Danıştay) dikkate alarak karşılaştırmalı olarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Adli yargı ceza davaları ve özel hukuk uyuşmazlıklarını (Yargıtay denetiminde) çözerken; idari yargı idari işlemlerin iptalini ve zararların tazminini denetler (Danıştay denetiminde). Her iki yargı kolu da kendi ilk derece ve istinaf/bölge idare mahkemeleri yapılanmasına sahiptir.
