Ünite 2: Yargı Yetkisi ve Yargı Düzenleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İdari rejim ile adli idare sistemlerini kamu kudreti ve denetim mercii unsurları açısından karşılaştırarak aralarındaki temel farkları açıklayan bir inceleme metni hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
İdari rejimde idare kamu yararı için üstün yetkilere (kamu kudreti) sahipken denetimi bağımsız idari mahkemelerce yapılır; adli idarede ise idare özel hukuk kurallarına tabidir ve denetimi genel adliye mahkemelerince gerçekleştirilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat dönemiyle birlikte idari uyuşmazlıkların çözümünde yaşanan tarihsel dönüşümü, Meclis-i Vala ve Şura-yı Devlet ekseninde araştırarak özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Tanzimat öncesinde kadılar ve Divan-ı Hümayun çözerken, sonrasında mülkiye memurları ve Meclis-i Vala devreye girmiştir. 1868'de Şura-yı Devlet'in kurulmasıyla adli ve idari yargı ayrımı resmen başlamış ancak Şura-yı Devlet kararları uzun süre istişari nitelikte kalmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Danıştay üyelerinin HSK ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesindeki farklı kaynakları ve bu kişilerin sağlaması gereken kıdem ile hizmet süresi şartlarını listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Üyelerin 3/4'ü idari yargı hâkim ve savcıları arasından HSK tarafından (1. sınıfa ayrılıp 3 yıl çalışan ve toplam 17 yılı dolduranlar), 1/4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından üst düzey idari görevlerde bulunmuş (15 yıl devlet hizmeti ve 1. derece aylık şartı olan) kişiler arasından seçilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Danıştay'ın yargısal görevleri ile idari görevlerini (örneğin Birinci Daire'nin işlevlerini de dikkate alarak) ayırt ederek somut örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yargısal görevler bölge idare mahkemesi kararlarını temyiz etmek veya ilk derece mahkemesi olarak bakmaktır. İdari görevler ise kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşünce bildirmek, yetki uyuşmazlıklarını çözmek ve memur yargılanması işlerini yürütmektir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Danıştay daireleri veya kurulları arasında çıkabilecek hukuki görüş ayrılıklarının ve çelişkili kararların hangi kurul tarafından nasıl giderildiğini ve bu kararların bağlayıcılığını araştırınız.
Yanıt / ipucu
Bu uyuşmazlıklar İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından giderilir. Kurul kararları Resmi Gazete'de yayımlanır; Danıştay daireleri, idari mahkemeler ve idare bu kararlara uymak zorundadır.
