Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Cumhuriyet'in ilk yıllarında eğitim alanında yaşanan niceliksel gelişmeleri ve cinsiyet dengesindeki değişimleri, ilköğretim ile yükseköğretim verilerini karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
1938-1939 yıllarına kadar ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde okul, öğretmen ve öğrenci sayılarında %75 ile %400 arasında değişen büyük artışlar yaşanmıştır. Kız öğrencilerin oranı %18'den %30,8'e, kadın öğretmen oranı ise %11,8'den %29'a yükselerek toplumsal dönüşümde öncü bir rol üstlenmiştir.
Alıştırma 2myders hazırladı
1927 tarım sayımı verilerini göz önünde bulundurarak, ülkedeki toprak mülkiyeti yapısının adaletsizliğini ve bunun tarımsal verimlilik üzerindeki olumsuz etkilerini örneklerle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çiftçilerin %87'sini oluşturan küçük ve orta topraklı köylüler ekili arazilerin yalnızca %34,5'ine sahipken, büyük toprak sahipleri %5'lik bir kesimle arazilerin %65,5'ini elinde bulunduruyordu. Bu durum, makineleşmenin yetersizliği (%100 dönüme 3 makine) ile birleşerek tarımsal verimliliği ve gelir dağılımını olumsuz etkilemiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Osmanlı dönemindeki yabancı imtiyazlı demiryolu politikası ile Cumhuriyet dönemindeki millileştirme hamlesini tam bağımsızlık ilkesi bağlamında karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Osmanlı döneminde yabancı yatırımcılara bırakılan demiryolları kilometre garantisi ve yer altı kaynakları imtiyazlarıyla gayri millî bir yapıdaydı. Cumhuriyet hükümetleri ise ekonomik kalkınma ve millî güvenlik gereği demiryollarını millileştirmiş, 1923'teki 3.756 km'lik hattı 1938'de 7.148 km'ye çıkararak öz kaynaklarla büyük bir başarı elde etmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
1923-1938 yılları arasında Türkiye ekonomisinin sektörel dağılımını (tarım, sanayi, hizmetler) ve dış ticaret dengesindeki dönüşümü araştırarak bir değerlendirme raporu hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
GSMH 1923'te 952,6 milyon liradan 1938'de yaklaşık %100 artışla 1,89 milyar liraya çıkmış, en büyük büyüme %150 artışla sanayi sektöründe gerçekleşmiştir. Gümrük sınırlamalarının kalkmasıyla 1930'dan itibaren dış ticaret fazlası verilmeye başlanmış ve ihracatın ithalatı karşılama oranı %96,7'ye yükselmiştir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Büyük Taarruz sonrasında işgalden kurtarılan bölgelerde devlet otoritesinin tesisi ve savaş mağduru halkın yaralarının sarılması için atılan acil idari adımları uygulama adımları şeklinde listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Henüz takip harekatı sürerken Konya Valisi Abdülhalik Bey İzmir Valiliği'ne atanarak idari boşluk önlenmiştir. Ayrıca 6 Eylül 1922'de Adliye, Dahiliye ve Sıhhiye bakanlarından bir kurul oluşturulmuş, sosyal yardım komisyonları aracılığıyla yıkılan köylere tohumluk ve yardım ulaştırılmıştır.
