Ünite 3: İmla, Fonoloji ve Morfonoloji — Araştır & Paylaş
myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için araştırma etkinliği yok. Aşağıdaki etkinlikler ünite içeriğinden hazırlandı; konuyu güncel hayatla ilişkilendirmen için.
Sokaktaki Dil ve Yazım Çatışmasımyders hazırladı
Günlük konuşma dilimiz ile resmi yazım dilimiz arasındaki farkları incelemek için çevrenizdeki tabela, menü veya sosyal medya paylaşımlarını gözlemleyin. Yazıldığı gibi okunmayan, imlası gelenekselleştiği için söylenişinden farklı yazılan (tıpkı Osmanlı dönemindeki alınma kelimeler gibi) en az 3 kelime bulun. Bu kelimelerin halk arasındaki telaffuzu ile resmi imlası arasındaki çelişkiyi günlük hayattan örneklerle birlikte sınıf arkadaşlarınızla paylaşın.
Kelime Evrimi ve Gramerleşme Dedektifliğimyders hazırladı
Metinde bahsedilen '-yor' ekinin 'yoru-' (yürümek) fiilinden evrilmesi gibi, günümüz Türkçesinde de kelimelerin birleşerek veya aşınarak yeni ekler ya da kalıplar oluşturup oluşturmadığını araştırın. Örneğin 'kendi' kelimesinin zamire dönüşmesi veya 'bir şey' ifadesinin 'bi şey / bişi' şeklinde ses aşınmasına uğrayarak yeni bir yapıya evrilmesini güncel dilde inceleyin. Bulduğunuz ilginç bir değişimi ve bu değişimin nedenini sosyal çevrenizdeki insanlarla tartışarak edindiğiniz izlenimleri not edin.
Ağızlarda Ses Olayları Avımyders hazırladı
Farklı yöresel ağızlarda veya konjonktürel konuşmalarda kelimelerdeki ünlü yuvarlaklaşması, daralması veya ünsüz değişimlerini (örneğin 'geliyoruq', 'gidirim', 'pancar' yerine 'bancar' gibi) MEMLEKETİNİZ veya çevrenizdeki farklı yörelerden insanları dinleyerek gözlemleyin. Metinde geçen ses olaylarıyla (düşme, türeme, değişme) yerel söyleyişler arasındaki benzerlikleri listeleyin ve bu ses olaylarının dildeki canlılığı nasıl koruduğunu çevrenizdeki bir kişiyle mülakat yaparak paylaşın.
