myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.
Alınma Kelimelerde Dil Uyumumyders hazırladı
Arapçadan dilimize geçen 'avret' kelimesi, Osmanlı Türkçesi metinlerinde hem aslî imlasıyla hem de halkın diline uyum sağlayarak 'avratçık' şeklinde yazılmıştır. Bu durum, kelimenin halk arasında dil uyumuna bağlanarak telaffuz edildiğini, ancak okumuş kesimin aslî imlayı korumaya devam ettiğini gösterir.
Dudak Uyumu Sürecimyders hazırladı
Klasik Osmanlı Türkçesinde 'altun' veya 'delü' gibi kelimeler başlangıçta dudak uyumuna sahip değilken, zamanla bu kelimelerin kullanımı değişmiştir. XVIII. yüzyıla gelindiğinde, dudak uyumu büyük oranda tamamlanmış ve kelime tabanlarında bu kuralın yerleşik bir hâl aldığı metinlere yansımıştır.
Gramerleşme ile Yeni Ek Oluşumumyders hazırladı
Türkçede şimdiki zaman eki olan '-iyor', aslında dilin tarihsel sürecinde 'yoru-' fiilinin geniş zaman çekiminin zamanla aşınmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu süreç, bir fiilin zamanla işlevini yitirerek gramerleşmesi ve yeni bir çekim eki haline gelmesiyle sonuçlanan morfonolojik bir değişimi temsil eder.
