Ünite 2: Batı Türkçesi — Örnekler

Sarayda yetişmiş, derin medrese eğitimi almış bir bürokratın kaleme aldığı resmi bir mektup, Arapça ve Farsçadan alınmış ağır tamlamalarla doludur. Buna karşın, aynı dönemde bir halk hikayecisinin anlattığı masal, günlük konuşma dilinin sadeliğiyle ve halkın anlayabileceği deyimlerle kurulmuştur. Yazarın hitap ettiği kitlenin sosyal statüsü, metnin dilindeki yabancı unsur yoğunluğunu doğrudan belirler.

Kastamonu'da yetişmiş yetenekli bir şair, yerel çevresinde ün kazandıktan sonra sanatını daha geniş bir platformda icra etmek ve saray çevresine girmek ister. Bu amaçla İstanbul'a taşınarak buradaki mektep ve medreselerde diğer sanatçılarla bir araya gelir. Böylece İstanbul, imparatorluğun dört bir yanından gelen yeteneklerin buluştuğu bir kültür ve edebiyat merkezi haline gelir.

Nedim, divan şiirinin soyut kalıplarını bir kenara bırakarak yaşadığı dönemin İstanbul eğlencelerini, gençlik kültürünü ve günlük hayatın canlılığını şiirlerine taşır. Şiirlerinde halkın kullandığı deyimlere ve yerel söyleyişlere yer vererek, dönemin genel eğilimi olan mahallileşme akımının zirvesini temsil eder.