Bu Ünitede Neler Öğrendik?myders hazırladı
Bu bölümde, XIX. yüzyılın ortalarından itibaren İdil-Ural bölgesinde dil, tarih, etnografya ve folklor alanlarında görülen ilerlemeler ve Kazan Üniversitesi'nin bölge aydınları üzerindeki etkileri ele alınmıştır. İlk olarak modernleşme eşiğinde Tatar bilim ve kültür hayatındaki değişimler, Muhammed Gali Mahmudov ve Hüseyin Feyizhanov'un çalışmaları ile II. Katerina dönemindeki dinî hoşgörü kararnamesi çerçevesinde incelenmiştir. Ardından Abdunnasır Kursevî ve Şihabeddin Mercanî gibi isimlerin öncülük ettiği din anlayışındaki yenilenme ve akılcı yaklaşımlar aktarılmıştır.
Devam eden kısımda, modern kültür ve bilim hayatının gelişmesinde büyük payı olan Kayyum Nasiri'nin sözlük çalışmaları, folklor derlemeleri, takvim yayımları ve tercümeleri ele alınmıştır. Sonrasında İsmail Gaspıralı'nın Bahçesaray'da yayımladığı Tercüman gazetesi, fonetik metotla başlattığı Usul-i Cedid eğitimi ve Türk dünyasındaki ortak edebî dil fikrinin modern edebiyatın doğuşundaki rolü vurgulanmıştır. Osmanlı ve ceditçilik etkisinin resmî makamlarca da fark edildiği bu dönemdeki gelişmeler detaylandırılmıştır.
Son bölümde ise Musa Akyiğit'in ilk Tatar romanı olan Hüsameddin Molla'dan başlayarak Muhammed Zahir Bigi, Rızaeddin Fahreddin, Sadri Maksudi ve Fatih Kerimi gibi öncü yazarların eserleri incelenmiştir. Doğu-Batı çatışması, cehaletle mücadele ve toplumsal meselelerin işlendiği ilk modern roman ve hikâye örneklerinin yanı sıra, Ayaz İshaki'nin modern Tatar tiyatrosu ve edebiyatına katkıları değerlendirilmiştir.