Ünite 3: Halk Edebiyatında Seyirlik Türler: Kukla, Meddah, Orta Oyunu — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Sizce, karagöz ile kukla arasındaki icra bakımından benzerlik ve farklılıklar nelerdir?
Sıra Sizde 2
Sizce, günümüz sanatçılarından Cem Yılmaz’ın gösterileriyle meddahlık sanatı arasında bir ilişki kurulabilir mi? Kurulabilirse hangi bakımlardan bir benzeyiş söz konusudur?
Alıştırma 1myders hazırladı
Türk halk kukla geleneğindeki baş tipler olan 'İbiş' ile 'İhtiyar' karakterlerinin özelliklerini, sosyal konumlarını ve oyundaki işlevlerini metindeki bilgilere dayanarak karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İbiş uşak rolündedir; kurnaz, kaba saba, hazırcevap baş komiktir. İhtiyar ise İbiş'in efendisi olup zengin 'Bey' tipini temsil eder. Aralarındaki ilişki efendi-uşak çatışmasına ve güldürüye dayanır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Meddahın icra sırasında kullandığı iki temel aracı belirterek, geleneksel bir meddah gösterisinin dört ana bölümünü sırasıyla yazınız ve her bir bölümün işlevini kısaca açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Temel araçlar mendil ve sopadır (baston). Bölümler: 1) Başlangıç ('Hak dostum Hak' nidası ve dikkati çekme), 2) Açıklama (kahraman ve mekân tanıtımı), 3) Senaryo (şive taklitleriyle ana hikâyenin anlatımı), 4) Bitiş (af dileme ve kıssadan hisse çıkarma).
Alıştırma 3myders hazırladı
Orta oyununun baş kahramanları Pişekâr ile Kavuklu'nun Karagöz oyunundaki karşılıklarını belirterek, Pişekâr'ın elinde tuttuğu 'pastav'ın ne işe yaradığını ve oyun alanındaki 'yenidünya' ile 'dükkan' ögelerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Pişekâr Hacivat'a, Kavuklu Karagöz'e denk gelir. Pastav, ses çıkarmak ve komut vermek için kullanılan tahta maşadır. Yenidünya ev veya hamam olarak kullanılan kafes/paravana, dükkan ise Kavuklu'nun iş yaptığı iki kanatlı paravanadır.
