Ünite 8: Geçmişten Günümüze Masal Anlatıcılığı — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 14 kelime var.

1 / 140 doğru

Masal anlatırken işitme, tatma, görme, koku ve dokunma gibi beş duyu organından yararlanarak soyut kavramları somut imgelere dönüştürme sanatıdır. Metinde kederden kara top olmak veya acı yemekten kuyu suyunun yetmemesi buna örnektir.

Hayat Hikâyesi Yöntemi — Mark Azadovski tarafından folklor çalışmalarına kazandırılan, masal anlatıcısının başından geçen olayların, yaşam öyküsünün, ahlaki değerlerinin ve eğitiminin anlattığı masallara nasıl yansıdığını inceleyen bağlamsal yöntemdir. Metinde Natalla Osipovna Vinokurova'nın geçmişte hizmetçilik yapması nedeniyle masallarına hizmetçi motifini eklemesi buna örnek gösterilir.

Bağlam Merkezli Kuram — Halk biliminde sadece yazılı metne odaklanan yapısalcı yaklaşımlara karşı çıkan, masalın üretildiği ortamı, icra edildiği koşulları, dinleyici kitlesini ve masalı anlatan kişinin özelliklerini bir bütün olarak ele alan modern ••• yaklaşımdır.

Yaratıcı Masal Anlatıcısı — Özbek sözlü geleneğinde ve genel ••• anlatıcılığında bu işi meslek olarak seçen, ••• ezbere aktarmak yerine her defasında kendi üslubu ve yeteneğiyle yeniden üretebilen usta anlatıcılardır.

Aktarıcı Masal Anlatıcısı — ••• anlatıcılığını profesyonel bir meslek olarak icra etmeyen, daha amatör konumda bulunan ve bildikleri ••• hiçbir yapısal değişiklik yapmadan, duydukları şekliyle aktaran anlatıcı tipidir.

Ocaktan Yetişme Masalcı — Ziya Gökalp'ın tabiriyle, eski ozanlık geleneğinin kadınlar arasında devam eden kolunu temsil eden, masalların kendine mahsus tabirlerini ve özel şivesini ustalıkla kullanan geleneksel masal anlatıcısıdır.

Masal İskelet Yapısı — Geleneksel ••• anlatıcının anlatım esnasında değiştiremeyeceği ana motifler, tipler ve temel olay örgüsünden oluşan kemik yapıdır. ••• bu ••• bozmadan üzerine kendi yorumunu ekleyebilir.

Formeller (Tekerlemeler) — Masalın başında, ortasında veya sonunda kullanılan, dinleyicinin dikkatini çeken, sessizliği sağlayan ve masalcı ile dinleyicileri ortak bir hayal yolculuğuna hazırlayan geleneksel kalıp sözlerdir.

Formülistik Sayılar — Geleneksel masallarda anlatımı güçlendirmek ve masal heybesini doldurmak amacıyla sıklıkla başvurulan sembolik •••. Metinde örneklenen 3'ler, 7'ler ve 40'lar (örneğin 40 Haramiler) bu duruma örnektir.

Aktif Gelenek Taşıyıcısı — Carl Wilhelm von Sydow tarafından kullanılan ve halk kültürü ürünlerini yalnızca hafızasında tutmakla kalmayıp ••• bir şekilde icra eden, çevresine yayan ve yeniden üreten kişileri tanımlayan kavramdır.

Pasif Gelenek Taşıyıcısı — Von Sydow'un sınıflandırmasında yer alan, halk bilimi ürünlerini bilen ve hafızasında barındıran ancak bunları aktif olarak başkalarına aktarmayan veya icra etmeyen kişileri ifade eden terimdir.

Masal Anası — Anadolu halk kültürü geleneklerinde ev içinde çocuklara ve aile bireylerine ••• anlatan kadın anlatıcılar için kullanılan geleneksel ve yaygın unvandır.

Duyuları Somutlaştırma — Masal anlatırken işitme, tatma, görme, koku ve dokunma gibi beş duyu organından yararlanarak soyut kavramları somut imgelere dönüştürme sanatıdır. Metinde kederden kara top olmak veya acı yemekten kuyu suyunun yetmemesi buna örnektir.

Üç Elma Düşürme Motifi — Geleneksel masalların sonunda kullanılan ('gökten üç ••• düştü, biri bana, biri anlatana, biri dinleyene') ve dinleyiciyi masalın fantastik dünyasından gerçek dünyaya geri çağıran bitiş formülüdür.

Metin Merkezli Kuram — Halk bilimi çalışmalarının ilk dönemlerinde hâkim olan, halk anlatılarını icra edildiği ortamdan ve anlatıcısından bağımsız olarak sadece yazılı ••• üzerinden yapısalcı bir yaklaşımla inceleyen ••• akımdır.