Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Orhun Türkçesi

Ünite 7: Orhun Türkçesi Grameri-III Fiil-Sıfat-Fiiller-Zarf-Fiiller-Birleşik Fiiller — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 10 kelime var.

1 / 100 doğru

Asıl ••• bir zarf-••• eki (-A, -U, -I) ile bağlanan ve asıl eyleme kesinlik, tezlik, yeterlik veya tamamlama gibi özel anlamlar katan yardımcı nitelikteki •••.

Geniş Zamanın Olumsuzu — Orhun Türkçesinde fiillerin ••• zaman çekimlerinin ••• yapmak için kullanılan -mAz ekidir. Örneğin 'açsar tosık ö-mez sen' cümlesinde düşünmezsin anlamını verir.

-DI Ekli Geçmiş Zaman — İyelik kökenli eklerle çekimlenen ve görülen ••• ••• bildiren yapıdır. Son ses uyumlarına göre /l, n, r/ ünsüzleriyle biten fiillerde ek başı /t/ olur (örn. bul-tum).

-DAçI Ekli Gelecek Zaman — Zamir kökenli kişi ekleriyle çekimlenerek ••• durumları bildiren ••• ••• ekidir. Metinde 'öl-teçi sen' ş••• örneklenmiştir.

Sürekli Geçmiş Zaman — Geniş veya şimdiki ••• ekleri alan fiillerin üzerine er- yardımcı fiilinin ve belirli ••• ••• ekinin gelmesiyle kurulan birleşik çekimdir (örn. kelür-ür er-tim).

Sıfat-Fiil (Eylem Sıfatı) — ••• türetilen, cümle içinde ••• görevi üstlenen ve isim gibi çekimlenebilen biçimlerdir. ••• belirttiği eylemi yapanı da niteler (örn. il ber-igme teŋri).

Zarf-Fiil (Eylem Zarfı) — ••• kök veya gövdelerine getirilerek cümle içinde ••• işlevi gören, eylemin yapılış tarzını, zamanını veya şartını belirten eklerdir (örn. öl-ü yit-ü).

Tasviri Fiil — Asıl ••• bir zarf-••• eki (-A, -U, -I) ile bağlanan ve asıl eyleme kesinlik, tezlik, yeterlik veya tamamlama gibi özel anlamlar katan yardımcı nitelikteki •••.

Uzak Geçmiş Zaman — -mIş belirsiz ••• ••• eki üzerine er- yardımcı fiilinin getirilmesiyle yapılan hikâye (-mIş erti) ve rivayet (-mIş ermiş) biçimindeki birleşik çekimdir.

-gAlI Zarf-Fiil Eki — Asıl eylemin başlangıcını veya amacını ifade eden •••-••• ekidir. Türkiye Türkçesindeki -(y)AlI ekinin kökenidir (örn. türk bodun kılın-•••).

Emir Kipi Çekimi — Orhun Türkçesinde her şahıs için farklı eklerin kullanıldığı, buyruk ve istek bildiren özel fiil çekim kategorisidir (örn. eşid, bar-zun, yorı-lım).