Orhun Türkçesi Grameri-III Fiil-Sıfat-Fiiller-Zarf-Fiiller-Birleşik Fiiller. Orhun Türkçesinde geniş zamanın olumsuzu -mAz eki ile yapılmaktadır. Örneğin 2. tekil kişi için 'açsar tosık ö-mez sen' (acıkırsan doyacağını düşünmezsin) yapısı kullanılır. Geniş zamanın olumsuzu dışındaki diğer zaman çekimlerinin olumsuzlukları ise fiil kök ve gövdelerine -mA eki getirilerek teşkil edilir. Geçmiş zaman çekimleri -DI ve -mIş ekleriyle yapılır. -DI ekli geçmiş zaman iyelik kökenli eklerle çekimlenirken, /l/, /n/, /r/ ünsüzleri ile biten fiillerde ek başı ünsüzü /t/ye dönüşür (örn. bul-tum, süle-dim). -mIş ekli geçmiş zaman ise anlatanın bizzat görmediği, rivayete dayalı eylemleri aktarırken kullanılır ve öznesi genellikle 3. kişidir. Gelecek zaman çekimleri -DAçI, -sIk ve -çI ekleriyle sağlanır. -DAçI eki zamir kökenli kişi ekleriyle çekimlenir ve gelecekteki durumlari bildirir. -sIk eki ise mutlak olarak gerçekleşecek eylemlerde iyelik kökenli kişi ekleriyle kullanılır (örn. 'türük bodun öl-sik-ig'). Nadir rastlanan -çI eki ise genellikle olumsuz eylem gövdelerine ulanır. Emir kipi, Orhun Türkçesinde her şahıs için farklı eklerin kullanıldığı zengin bir çekim kategorisidir. 1. tekil kişide -(A)yIn (tüş-eyin), 2. tekil kişide sıfır ek -Ø veya -gIl (eşid, eşid-gil), 3. kişide -zU(n)/-çUn (bar-zun), 1. çoğul kişide -(A)lIm (yorı-lım), 2. çoğul kişide -(I)ŋ (bil-iŋ) ekleri tercih edilir. Fiillerin birleşik çekimleri, ana fiilin çeşitli zaman ekleri ve er- yardımcı fiiliyle birleşmesiyle oluşur. Sürekli geçmiş zaman, geniş-şimdiki zaman ekleri üzerine er- fiilinin belirli geçmiş zaman eki -DI almasıyla yapılır (örn. yanıgma yagıg kelür-ür er-tim). Bunun olumsuzu -mAz sıfat-fiili ile kurulur. Uzak geçmiş zaman kategorisinde -mIş eki üzerine er- yardımcı fiilinin gelmesiyle hikâye (-mIş erti) ve rivayet (-mIş ermiş) şekilleri elde edilir. Gerçekleşmeyen gelecek zaman ise -tAçI ekli gelecek zaman eylem sıfatı üzerine er- fiilinin geçmiş zaman ekinin getirilmesiyle kurulur. Sıfat-fiiller, fiillerin sıfat formları olup isim gibi çekime girebilen ve aynı zamanda eylemi yapanı nitelendiren yapılardır. -(X)r / -Ar geniş zaman sıfat-fiil eki yapar ve eder anlamı katarken, bunun olumsuzu -mAz ekiyle sağlanır (örn. bilig bil-mez kişi). -(X)gmA sıfat-fiil eki ulandığı eyleme yapan, eden anlamı verir (örn. il ber-igme teŋri). -(I)glI eki eylemi doğrudan yapanı ifade ederken, -DUk eki geçmiş zaman eylem sıfatı ve eylem adı türetir. -mIş eki de benzer şekilde hem geçmiş zaman sıfat-fiili hem de eylem adı görevi üstlenir. -tAçI ve -sIk ekleri gelecek zaman sıfat-fiili olarak görev yapar ve gelecekte gerçekleşecek eylemleri niteler. -gU ve -gUçI ekleri ise eylem adları ile türbe yapıcı, sözcü gibi meslek/sıfat nitelikli kavramlar türetmede kullanılır. Zarf-fiiller, cümle içinde zarf görevinde kullanılan fiil biçimleridir. -A, -I ve -(y)U ekleri asıl fiille aynı anda meydana gelen eylemleri bildirir ve tasviri fiilleri ana fiile bağlamada en işlek eklerdir. -(X)p zarf-fiil eki ise ana eylemden önce gerçekleşen bir eylemi gösterir. -(X)pAn eki -(X)p ekinin genişletilmiş şeklidir. -(X)yIn zarf-fiil eki eş zamanlı eylemleri bildirirken, -gAlI eylemin başlangıcını ve amacını ifade eder (günümüzdeki -AlI ekinin kökenidir). -sAr eki ise şart anlamı vererek asıl fiilin hangi koşulda yapıldığını gösterir. -gInçA eylemin gerçekleşmesi için geçecek zaman sınırını belirtir (-e kadar anlamında). -mAtI(n) eki olumsuz eylem zarfları yaparken (-madan/-meden), erkli sözcüğü -(X)r/-Ar ekli geniş zaman adlarından sonra gelerek 'iken' anlamlı zarf grubu kurar. Orhun Türkçesinde birleşik fiiller iki ana grupta incelenir. Birincisi isim veya sıfatın bol- (olmak) ya da kıl- / kış- (kılmak/yapmak) yardımcı fiilleriyle birleşmesinden oluşur (örn. yok bol-, baz kıl-, yagı bol-). İkinci grup ise asıl fiil üzerine getirilen zarf-fiil ekleri (-A, -U, -I) ve ardından gelen ber-, bar-, kel-, kal-, elt-, ıd-, kör-, u- tasviri fiillerinden meydana gelir. Bu tasviri fiiller eyleme kesinlik, tamamlama, sürdürme veya kolayca gerçekleştirme gibi anlam katmanları ekler. Örneğin ber- tasviri fiili tezlik değil kesinlik anlamı katarken (it-i bir-miş), u- tasviri fiili bir işi yapabilmeye gücü yetmeyi (yetenek/yeterlik) ifade eder ve bu yapı günümüzde sadece Batı Oğuzcasının olumsuz çekimlerinde yaşamaktadır.