Ünite 8: Sözdizimsel Kelime Yapımı: Fiilimsiler — Ön Okuma Soruları
Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Türkçedeki fiilimsilerin, Batı dillerindeki yan cümlelerle (clauses) nasıl bir ortak yönü olabilir?
Yönlendirme
Fiilimsiler sadece kelime türetmez; tıpkı Batı dillerindeki yan cümleler gibi ana cümleye bağlı bağımlı cümleler kurarak nesne, tümleç gibi ögeleri yönetme gücüne sahiptir.
Bir eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini sadece kullandığımız fiilimsi ekiyle nasıl ayırt ederiz?
Yönlendirme
Eylemin gerçekleştiği durumlar için 'olgu cümlecikleri' (-dık, -acak), gerçekleşmediği durumlar için ise 'devinim cümlecikleri' (-ma, -mak) tercih edilir.
Sıfatfiil eklerinden hangisini seçeceğimizi, nitelemek istediğimiz ögenin 'özne' olup olmaması nasıl belirler?
Yönlendirme
Eğer cümlede niteleyeceğimiz öge özne konumundaysa genellikle '-(y)an' eki, nesne veya tümleç gibi başka bir ögeyse '-dık' eki kullanılır.
Fiilimsi ekleri, bir fiilin 'yüklem olma gücünü' kaybettirmeden onu nasıl isim, sıfat veya zarfa dönüştürebilir?
Yönlendirme
Bu ekler 'yüklemleştirici' rol oynayarak fiilin anlam gücünü korur ve kalıcı isim yapmak yerine, tüm bir cümlenin başka bir cümlede tek bir öge gibi görev almasını sağlar.
