Ünite 7: Birleşik İsim Grubu ve Unvan Grubu — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Metinde geçen Wittgenstein’ın 'Anlamın Resim Kuramı' ile dildeki kelime gruplarının oluşturulma ihtiyacı arasındaki ilişkiyi kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Anlamın Resim Kuramı'na göre dil, olgusal ilişkileri yansıtan resimlerle düşünmeyi sağlar. Tek bir kelimenin zihindeki resmi netleştirmeye yetmediği durumlarda, kelime grupları devreye girerek anlam dünyasındaki belirsizliği giderir ve iletişimi güçlendirir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Birleşik isim grupları ile unvan gruplarını yapısal özellikler ve vurgu yönünden karşılaştırarak temel farkları belirleyiniz.
Yanıt / ipucu
Birleşik isim gruplarında vurgu son isim üzerindeyken, unvan gruplarında vurgu ilk unsur olan kişi ismi üzerindedir. Ayrıca unvan grupları 'özel isim + unvan/akrabalık ismi' formülüyle kurulurken, birleşik isim grupları ad-soyad gibi doğrudan özel isimlerden veya kalıplaşmış sıfat tamlamalarından oluşabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Okuduğunuz veya bildiğiniz edebi bir metinden, birleşik isim grubunun cümle içinde 'özne' ve 'nesne' görevinde kullanıldığı ikişer örnek cümle bularak yazınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci metinlerden örnekler bulmalıdır. Örneğin; 'Mustafa Kemal Atatürk (Özne) yeni devleti kurdu.' ve 'Dün akşam televizyonda Refik Halit Karay'ı (Nesne) andılar.' gibi cümleler bu kullanıma örnek gösterilebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Sapir-Whorf varsayımında geçen 'dil ara dünyası' kavramını, Türkçedeki 'üşümek' veya 'baş dönmesi' gibi durumların diğer dillerle karşılaştırılması üzerinden tartışınız.
Yanıt / ipucu
Her dil, gerçekliği kendi kültürel ve yapısal süzgecinden geçirerek bir ara dünya inşa eder. Türkçede 'üşümek' doğrudan bir eylemle çekimlenirken, bazı dillerde bu durum 'soğuğa sahip olmak' şeklinde nesneleştirilerek ifade edilir; bu da dillerin dünyayı farklı algıladığını gösterir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Aşağıda verilen kelimeleri kullanarak kurallara uygun birer 'unvan grubu' oluşturunuz ve bunları birer cümlede tamlayan unsuru olarak kullanınız: 'müdür', 'teyze'.
Yanıt / ipucu
'Ahmet Müdür' ve 'Ayşe teyze' unvan grupları oluşturulabilir. Cümle içinde tamlayan olarak: 'Ahmet Müdür'ün odası çok kalabalıktı.' veya 'Ayşe teyzenin börekleri çok lezzetliydi.' şeklinde kullanılmalıdır.
