Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Uygur Türkçesi

Ünite 2: Uygurca — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Pustaka Formatı — Budist Uygur yazma ve basma eserlerinin hazırlandığı, yaprakların üst üste konulup katlandığı veya bağlandığı geleneksel kitap biçimlerinden biridir. Metinler bu formatta kâğıt üzerine fırça veya kalemle siyah ve kırmızı mürekkep kullanılarak yazılmıştır.

Avadana ve Jataka — Buda ve bodhisattvaların başından geçen olayları, geçmiş yaşamlarını anlatan ve halka dinsel coşku vermek için yazılmış öykülerdir. Budist Uygur edebiyatında hem manzum hem de düzyazı şeklinde geniş bir külliyata sahiptirler.

Körünç — Uygur edebiyatında 'görülecek şey, sahne eseri' anlamına gelen ve tiyatro sanatının varlığını kanıtlayan terimdir. Maîtreyimit gibi eserler karşılıklı konuşma hâlinde körünç olarak sahneye konulmak üzere yazılmıştır.

Altun Yaruk — Suvarnaprabhasa sutra'nın Beşbalıklı Şıngko Seli Tutung tarafından Çinceden Uygurcaya tercüme edilmiş en önemli ve kapsamlı Sutra'dır. Leningrad'da eksiksiz bir nüshası bulunan eser 10 kitap ve 31 bölümden ibarettir.

Kuan-şi-im Pusar — Saddharmapundarika-Sutra'nın 25. bölümü olan ve put namzedinin (bodhisattva) zor durumdaki insanlara her yerde görünüp yardım etmesini anlatan Mahayana mezhebine ait Uygurca metindir. Eser Şinasi Tekin tarafından işlenip yayımlanmıştır.

Sekiz Yükmek — Çinceden çevrilmiş uydurma (apocryphal) bir sutra türü olup 'Sekiz Yığın' anlamına gelmektedir. Berlin, Londra, Tokyo ve Leningrad'da birçok yazma nüshası bulunan bu eser üzerinde V. Bang ve Saadet Çağatay gibi isimler çalışmıştır.

Huastvanift — Manheist Uygurların günah çıkartarak tövbe etmek için hazırladıkları, Soğdcadan çevrilmiş en önemli tövbe duası metnidir. Koço ve Dunhuang çevresinde bulunmuş olup Mani ve Uygur alfabesiyle kaleme alınmıştır.

Irk Bitg — Manheist çevrede yazıldığı sanılan, Türk-runik harfleriyle yazılmış son derece önemli fal ve muska kitabıdır. Eski Türklerin inanç ve fal geleneklerini yansıtan yegâne runik harfli eserlerdendir.

Ön Uyak (Alliterasyon) — Budist ve Maniheist Uygur şiirlerinin en önemli biçimsel özelliği olup, mısra başlarındaki ses benzerliklerine dayanır. Bazı şiirlerde ön uyağın yanı sıra son uyak ve hece ölçüsü de görülmektedir.

Y ve N Ağızları — Orhun Türkçesindeki palatal /ń/ (n͡y) birleşik sesinin Uygurcada 'y' ağzında /y/ (örn. koy), 'n' ağzında ise /n/'ye (örn. kon) dönüşmesiyle oluşan bölgesel ağız farklarıdır. Budist metinlerin çoğu 'y' ağzıyla yazılmıştır.