← Ünite 12
Medeni Hukuk 2

Ünite 12: Tapu Sicili

1872 Prusya Kanunu
Modern anlamda tapu sicili sistemine ilişkin ilk yazılı ve kapsamlı düzenleme 1872 tarihli Prusya Kanunu ile yapılmıştır. Bu kanun, günümüzdeki tapu sicili sistemlerinin ve ayni tescil yönteminin temelini oluşturmuştur.
1847 Osmanlı Tapu Çalışmaları
Osmanlı Devleti'nde 16. ve 17. yüzyıllarda yapılan arazi tahrirlerinin ardından, modern anlamda ilk tapu sicili ve tescil çalışmaları resmi olarak 1847 yılından itibaren başlatılmıştır.
TMK Madde 1007
Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesi, tapu sicilinin tutulmasından doğan tüm zararlardan devletin doğrudan, kusursuz ve asli olarak sorumlu olacağını hükme bağlamıştır.
TMK Madde 1020
Tapu sicilinin açıklığı ilkesini düzenleyen bu maddeye göre, ilgisini inanılır kılan herkes tapu kütüğünü ve resmi belgeleri tapu memuru huzurunda inceleme hakkına sahiptir.

Anahtar Kavramlar

Yolsuz TescilGeçerli bir hukuki sebebe dayanmayan veya tasarruf yetkisi bulunmayan bir kişi tarafından yaptırılan, gerçeğe aykırı tapu kaydıdır. Örneğin, ayırt etme gücü olmayan bir kişinin yaptığı satış sözleşmesine dayanılarak yapılan tescil yolsuzdur.
Yevmiye DefteriTapu müdürlüğüne yapılan tescil, şerh veya terkin gibi taleplerin, yapılış sırasına göre tarih, saat ve dakika belirtilerek kaydedildiği resmi tamamlayıcı sicildir. Kütükte yapılacak işlemlerin öncelik sırası bu defterdeki kayıt sırasına göre belirlenir.
Geçici Tescil Şerhiİddia edilen bir ayni hakkın güvence altına alınması veya tasarruf yetkisini gösteren belgelerdeki eksikliklerin sonradan tamamlanması amacıyla tapu kütüğüne geçici olarak işlenen şerhtir. Bu şerh, tarafların rızası veya mahkeme kararıyla konulabilir.
Aziller SiciliBir kişinin temsilci olarak atadığı vekilini azledip azletmediğini, vekalet yetkisinin sona erip ermediğini takip etmek amacıyla tutulan yardımcı tapu sicilidir. Vekaleten yapılan işlemlerde vekilin yetkisinin kontrolü bu sicil üzerinden yapılır.
Kamu Orta Malları SiciliMera, yaylak, kışlak, otlak, harman ve panayır yeri gibi kamunun ortak kullanımına veya yararlanmasına ayrılmış olan taşınmazların kaydedildiği yardımcı sicildir. Bu yerler özel mülkiyete konu edilemezler.
Aynilik İlkesiTapu sicilinde her taşınmaz için ayrı bir sayfa açılması ve işlemlerin hak sahibi üzerinden değil, taşınmazın kendisi esas alınarak yürütülmesi kuralıdır. Bu sisteme ayni sistem adı verilir.
Sebebe Bağlılık İlkesiTapu sicilinde yapılan tescil, terkin veya değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin geçerliliğinin, bunların temelini oluşturan borçlandırıcı işlemin (satış, bağışlama vb.) geçerli olmasına bağlı olmasıdır.
Tapuya Güven İlkesiTapu kütüğündeki tescilin yolsuz veya gerçeğe aykırı olmasına rağmen, bu kayda iyiniyetle güvenerek mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişilerin bu kazanımlarının kanunen korunmasıdır.
TerkinTapu kütüğünde kayıtlı bulunan bir ayni hakkın (mülkiyet, rehin, irtifak vb.) sona ermesi veya düzeltilmesi amacıyla, mevcut kaydın üzerinin çizilerek iptal edilmesi işlemidir.
BeyanTaşınmazın hukuki veya fiili durumunu, üzerindeki kamu hukuku kısıtlamalarını veya eklentilerini göstermek amacıyla tapu kütüğünün ilgili sütununa yapılan açıklayıcı nitelikteki kayıttır.
ŞerhKişisel hakların güçlendirilmesi, malikin tasarruf yetkisinin kısıtlanması veya geçici tescil durumlarının üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlamak amacıyla tapu kütüğüne yapılan kayıttır.
Düşünceler SütunuTapu kütüğünde özellikle rehin haklarına ilişkin belirtmelerin, rehinli pay devirlerinin ve boşalan dereceye geçme hakkı gibi teknik detayların yazıldığı özel bölümdür.
Zabıt DefteriHenüz kadastrosu yapılmamış veya tamamlanmamış bölgelerde, tapu kütüğü yerine taşınmazların ve üzerindeki hakların kaydedilmesi için geçici olarak tutulan defterdir.
Kat Mülkiyeti KütüğüKat mülkiyetine konu olan ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan apartman dairesi, dükkan gibi bağımsız bölümlerin tescili için ayrıca tutulan özel kütüktür.
Torrens SistemiTaşınmazların devletin sorumluluğu altında tutulan sicile kaydedildiği, her taşınmaza bir sayfa açılarak mülkiyeti temsil eden resmi bir senedin verildiği ve ayni hakların tescille doğduğu tescil sistemidir.
Kayıt ve Tespit SistemiFransa ve İtalya'da uygulanan, ayni hakların sözleşmeyle kurulup devredildiği, tapuya yapılan kaydın ise kurucu değil sadece açıklayıcı ve aleniyeti sağlayıcı etkiye sahip olduğu sistemdir.
Tasdik SistemiTarafların aralarında yaptıkları taşınmaz sözleşmelerini resmi makama sundukları, resmi makamın bu sözleşmeyi inceleyerek onaylamasıyla ayni hakkın kurulmasını sağlayan Cermen kökenli sistemdir.

Diğer Önemli Bilgiler

TMK Madde 1023

Tapuya güven ilkesinin yasal dayanağı olan bu madde, tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak ayni hak kazanan üçüncü kişilerin bu kazanımlarının kesin olarak korunacağını belirtir.

30 Yıllık İrtifak Süresi

Bir irtifak hakkının tapu kütüğüne bağımsız ve sürekli bir hak olarak (taşınmaz gibi) kaydedilebilmesi için en az 30 yıl süreli olması veya süresiz olarak kurulmuş olması şarttır.

2015 Şerh ve Beyan Genelgesi

2015 yılında yayınlanan resmi genelge uyarınca, tapu kütüğündeki şerhler ve beyanlar sütunlarındaki kayıtların fiziki kütük yerine yalnızca elektronik ortamda tutulması kararlaştırılmıştır.

08.06.2022 Tarihli Yönetmelik

Bu tarihte Resmi Gazete'de yayınlanan yönetmelikle, tapu siciline yönelik her türlü tescil, şerh, beyan ve terkin işlemlerinin elektronik ortamda TAKBİS ve TAKPAS üzerinden yapılmasına ilişkin usuller belirlenmiştir.

Kadastro Ekibinin Yapısı

Kadastro Kanunu'na göre kadastro ekibi; en az iki kadastro teknisyeni, ilgili mahalle veya köyün muhtarı ve o bölgeden seçilen üç bilirkişinin katılımıyla oluşur.

30 Günlük İtiraz Süresi

Tapu müdürlüğünün tescil talebini reddetmesi durumunda, talep sahibi bu ret kararına karşı 30 gün içinde bağlı bulunulan üst birime (bölge müdürlüğüne) itiraz etmek zorundadır.

Çift Tapu ve Yargıtay Kararı

Aynı taşınmaz için iki farklı tapu sayfasının açıldığı çifte kayıt durumlarında, Yargıtay son kararlarında gerçek hukuki temele dayanan daha eski tarihli kaydın üstün tutulacağını kabul etmektedir.

Kırmızı Mürekkep Kuralı

Tapu Sicil Tüzüğü uyarınca, kütükteki bir hakkın terkin edilmesi işlemi, ilgili kaydın üzerinin kırmızı mürekkepli kalemle çizilmesi ve altına 'terkin edildi' yazılarak imzalanmasıyla gerçekleştirilir.

Sınavda Dikkat Et

  • Güven ilkesinin (TMK m. 1023) sadece özel mülkiyete tabi taşınmazlarda geçerli olduğunu, kamu mallarında iyiniyetli iktisabın korunamayacağını unutmayın.
  • Devletin tapu sicilinden doğan sorumluluğunun (TMK m. 1007) bir 'kusursuz sorumluluk' hali olduğunu ve davaların adli yargıda (Asliye Hukuk Mahkemesi) açılması gerektiğini aklınızda tutun.
  • Kat mülkiyeti kütüğünün yardımcı sicil değil, tapu kütüğü ile birlikte bir 'ana sicil' olduğunu sınav sorularında karıştırmayın.
  • Basit yazım hatalarının düzeltilmesi için mahkeme kararına gerek olmadığını, tapu müdürünün bunu re'sen (kendiliğinden) düzeltebileceğini unutmayın.
  • Tescil talebinin reddine karşı itiraz süresinin 30 gün olduğunu ve bu sürenin hak düşürücü nitelikte olduğunu unutmayın.
  • Geçici tescil şerhinin kurucu değil, sadece iddia edilen ayni hakkı güvence altına alıcı ve koruyucu bir işleve sahip olduğunu bilin.