Ünite 2: Sağlık Kurumlarında Maliyet Türleri — Önemli Kavramlar

Belirli bir sonuca ulaşmak için katlanılan tüm fedakârlıkların parasal ifadesidir. Sağlık kurumlarında bu fedakârlıklar hizmet üretimi için yapılan malzeme tüketimi, personel emeği ve diğer kaynak kullanımları şeklinde ortaya çıkar.

İşletmeye ekonomik yarar sağlamak amacıyla yapılan harcama veya tüketimdir. Dönem hasılatından düşülen ve faydası tükenmiş olan maliyetler gider olarak kabul edilir.

Bir varlığın edinilmesi, hizmetin sağlanması veya zararın karşılanması için yapılan ödeme, mal veya hizmet sunma ya da borçlanma şeklindeki fedakârlıklardır.

Normal faaliyetler dışında, işletmenin varlıklarının yarar sağlama potansiyelini azaltan ve karşılığında herhangi bir fayda elde edilmeyen ölçülebilir kayıplardır.

Muhasebede maliyeti saptanan ve ölçülen her türlü unsurdur. Sağlık kurumlarında bu obje genellikle bir laboratuvar testi, bir ameliyat işlemi veya bir hasta günü gibi hizmet birimleridir.

Alınan yeni bir karar veya seçilen alternatif bir eylem planı sonucunda ortaya çıkan ek harcamaları ve maliyet artışlarını ifade eder.

Geçmişte yapılmış, geri kazanılması veya değiştirilmesi mümkün olmayan maliyetlerdir. Karar verme süreçlerinde dikkate alınmaması gereken geçmiş harcamaları temsil eder.

Seçilmeyen en iyi alternatif kararın feda edilen potansiyel getirisidir. Örneğin, hastanenin yeni bir poliklinik açmak yerine MR cihazı alması durumunda açılmayan polikliniğin gelir kaybıdır.

İşletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için zorunlu olarak katlanılan ve kısa dönemde yönetici kararlarından etkilenmeyen sabit maliyetlerdir. Bina amortismanı ve bina kirası bu gruba örnektir.

Üst yönetimin kararlarıyla bütçelendirilen ve belirli bir dönemde harcanmasına izin verilen sabit maliyetlerdir. Yıllık bakım-onarım ödenekleri veya reklam giderleri bu gruba girer.

Hem sabit hem de değişken maliyet unsurlarını bünyesinde barındıran maliyetlerdir. Elektrik faturası gibi sabit bir abonelik bedeli ve tüketime bağlı değişken kısımdan oluşan giderler buna örnektir.

Belirli bir hizmet birimi veya maliyet objesiyle doğrudan ilişkilendirilebilen ve ne kadar tüketildiği kolayca izlenebilen maliyetlerdir. Ameliyatta kullanılan cerrahi setler buna örnektir.

Belirli bir hizmet birimine doğrudan yüklenemeyen, ancak çeşitli dağıtım anahtarları kullanılarak hizmetlere paylaştırılabilen dolaylı maliyetlerdir. Hastane genel yönetim giderleri buna örnektir.

Sağlık hizmetinin doğrudan üretildiği, maliyetlerin doğrudan toplandığı ve hizmet başına maliyetlerin hesaplandığı birincil birimlerdir. Acil servis ve kardiyoloji polikliniği buna örnektir.

Esas maliyet merkezlerinde yürütülen hizmetlerin kesintisiz ve kaliteli sunulabilmesi için dolaylı katkı sağlayan yardımcı birimlerdir. Bilgi işlem, sterilizasyon ve başhekimlik buna örnektir.

Maliyetleri faaliyetler bazında analiz eden, her faaliyeti ayrı bir maliyet merkezi olarak ele alarak birim maliyetlerin daha gerçekçi ve doğru belirlenmesini sağlayan modern bir yaklaşımdır.