Ünite 10: Çalışma Psikolojisi ve İletişim

Yöneticilerin İletişim Süresi

Yapılan araştırmalar, kurumsal yöneticilerin günlük mesailerinin yaklaşık %80'inin iletişim faaliyetleri ile geçtiğini ortaya koymaktadır.

NLP'nin Kökeni

Sinir Dili Programlaması (NLP), 1970'li yılların başında Bandler ve Grinder tarafından başarılı terapistlerin özelliklerini inceleyerek geliştirilmiştir.

Sözlü İletişim Oranı

Bazı uzmanlara göre bir kişinin günlük yaşamındaki iletişimin yaklaşık %75'lik bölümü sözlü iletişim (dinleme dahil) yoluyla gerçekleşmektedir.

NLP'nin İlk Makalesi

Nickels, Everett ve Klein tarafından 1983 yılında yazılan 'Satış Elemanları İçin Uyum Oluşturma' makalesi, NLP'nin iş dünyasına girişinde önemli bir dönüm noktasıdır.

Anahtar Kavramlar

İletişimBireyler arasında bilgi, duygu ve düşünce alışverişini sağlayan, toplumsal yapının temelini oluşturan karmaşık bir süreçtir. Örn: Bir yöneticinin astına iş tarifi yapması bir iletişimdir.

Gürültüİletişim sürecini olumsuz etkileyen, mesajın doğru anlaşılmasını engelleyen fiziksel, sosyal veya psikolojik her türlü engeldir. Örn: Bir yöneticinin ofiste kağıtla oynarken konuşması, çalışanın dikkatini dağıtan bir gürültüdür.

İletişim KazalarıMesajın gönderici tarafından yanlış kodlanması veya alıcı tarafından yanlış yorumlanması sonucu oluşan hatalardır. Örn: 'Peynir' denildiğinde beyaz peynir yerine kaşar peyniri gelmesi.

Sözlü İletişimKonuşma ve yazı dili kullanılarak gerçekleştirilen iletişim türüdür. Örn: Bir toplantıda yapılan sunum veya yazılı bir rapor.

Sözsüz İletişimSözcükler dışındaki jest, mimik, beden duruşu ve ses tonu gibi unsurlarla kurulan iletişimdir. Örn: Gülümseyen bir yüz ifadesiyle onay vermek.

Sinir Dili Programlaması (NLP)Bireylerin dünyayı algılama biçimlerini (temsil sistemlerini) analiz ederek iletişim becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir yaklaşımdır. Örn: Müşterinin görsel odaklı olduğunu anlayıp ona göre betimlemeler yapmak.

Geri BildirimAlıcının mesajı alıp anlamlandırdıktan sonra göndericiye verdiği yanıttır. Örn: Bir talimatı alan çalışanın 'Anladım, hemen yapıyorum' demesi.

FiltrelemeMesajın bir kişiden diğerine aktarılırken içeriğinin değiştirilmesi veya bazı kısımların atılmasıdır. Örn: Bir yöneticinin kötü haberi yumuşatarak alt birime iletmesi.

JargonBelirli meslek gruplarının kendi aralarında kullandığı özel terimler ve deyimlerdir. Örn: Mühendislerin teknik terimlerle konuşması.

Muğlaklıkİfadelerin birden fazla anlama gelebilecek şekilde kullanılmasıdır. Örn: 'Bu işi biraz daha hızlandırabilir misin?' ifadesindeki 'biraz'ın belirsizliği.

Etkin DinlemeDinleyicinin mesajı doğru anlama ve yorumlama çabasıyla aktif katılım gösterdiği dinleme biçimidir. Örn: Konuşmacıyı onaylayarak ve sorular sorarak dinlemek.

İçerik Odaklı DinlemeDinleyicinin fazla çaba göstermeden sadece verilen bilgiyi aldığı dinleme türüdür. Örn: Rutin bir bilgilendirme toplantısını dinlemek.

Tahlil Odaklı DinlemeDinleyicinin mantık ve yorum çerçevesinde bilgiyi değerlendirdiği dinleme türüdür. Örn: Gelecek dönem satış projeksiyonlarını analiz ederek dinlemek.

Empatik DinlemeDinleyicinin kendisini konuşmacının yerine koyarak onun duygularını anlamaya çalıştığı dinleme türüdür. Örn: Bir çalışanın yaşadığı sorunu anlamak için onu dikkatle dinlemek.

Görsel Temsil SistemiDünyayı görüntüler üzerinden algılayan ve düşünen kişilerin sahip olduğu temsil sistemidir. Örn: 'Resim çizer gibi' konuşan bir birey.

İşitsel Temsil SistemiDünyayı sesler ve ritimler üzerinden algılayan, konuşma tonuna duyarlı kişilerin temsil sistemidir. Örn: Ses tonundaki değişimleri hemen fark eden biri.

Dokunsal Temsil SistemiDünyayı duygular ve fiziksel hisler üzerinden algılayan kişilerin temsil sistemidir. Örn: El sıkışma gibi fiziksel teması önemseyen biri.

UyumNLP'de karşı tarafla aynı frekansı yakalayarak iletişimi kolaylaştırma sürecidir. Örn: Müşterinin temsil sistemine uygun kelimeler seçmek.

Duyusal FarkındalıkÇevreyi ve karşıdaki kişiyi gözlemleme becerisini artırma sürecidir. Örn: Bir kişinin göz hareketlerinden ne düşündüğünü anlamaya çalışmak.

Diğer Önemli Bilgiler

Göz Hareketlerinin Anlamı

NLP modeline göre, sağ elini kullanan bir kişi yukarı-sağ yöne bakıyorsa zihninde yeni bir görüntü oluşturmaya çalışıyor demektir.

NLP Araştırmaları

Witkowski'nin 2010 yılındaki çalışmasına göre, 35 yıllık NLP araştırmalarının sadece %18,2'si temel ilkeleri desteklemektedir.

İletişim Süreci Unsurları

Geleneksel iletişim modeli dört unsurdan (gönderici, mesaj, kanal, alıcı) oluşurken, modern modeller 'gürültü' ve 'geri bildirim'i de sürece dahil eder.

Gürültü Kaynakları

Çalışma yaşamında iletişim kazalarına neden olan dört temel gürültü kaynağı; algılama, filtreleme, dil ve aşırı enformasyona maruz kalmadır.

Etkin Dinleme Faktörleri

Etkin dinleme dört temel faktöre dayanır: Yoğunlaşma, sorgulama, tarafsızlık ve geri bildirim.

Sözsüz İletişim İşlevleri

Sözsüz iletişim; yakınlık bildirme, statü belirtme, duygusal durum bildirme, iletişimi güçlendirme ve yönlendirme olmak üzere beş temel işleve sahiptir.

NLP Sacayakları

NLP'nin dört temel sacayağı; uyum, duyusal farkındalık, sonuca ulaştıran düşünüş ve davranışsal esnekliktir.

Askerlikte Emir Tekrarı

Askerlikte emirlerin tekrar ettirilmesi, iletişim sürecindeki 'gürültü' kaynaklı kazaları ve yanlış anlamaları önlemek için kullanılan bir yöntemdir.

İletişim ve Bilim Dalları

İletişim, müstakil bir bilim dalı olmasına rağmen işletme, iktisat, sosyoloji ve psikoloji gibi birçok disiplinin ilgi alanına girmektedir.

Görsel Temsilcilerin Özellikleri

Görsel temsil sistemine sahip kişiler, hızlı ve yüksek sesle konuşur, dış görünüşe önem verir ve el kol hareketlerini sık kullanırlar.

Sınavda Dikkat Et

İletişim sürecinin artık sadece 4 unsurdan (gönderici, mesaj, kanal, alıcı) oluşmadığını, gürültü ve geri bildirimin de sürece dahil olduğunu unutmayın.
Gürültü kaynaklarını (algılama, filtreleme, dil, aşırı enformasyon) örnekleriyle ezberleyin; sınavda bu kaynakların tanımı üzerinden soru gelebilir.
NLP'nin 3 temsil sistemini (görsel, işitsel, dokunsal) ve bunların özelliklerini karıştırmayın; özellikle hangi temsil sisteminin hangi kelimelerle ifade edildiğine dikkat edin.
Sözsüz iletişimin 5 temel işlevini ve sözlü iletişimin 3 dinleme türünü birbirinden ayırt edebilmelisiniz.
NLP'nin bilimsel bir teori değil, iş dünyasında popüler bir yöntem/yaklaşım olduğunu ve akademik olarak eleştirildiğini hatırlayın.
Göz hareketleri tablosunu (Tablo 10.2) mutlaka inceleyin; sağ elini kullanan kişiler için yönlerin anlamlarını bilmek sınavda puan kazandırır.