← Ünite 3
Yönetimde Yeni Yaklaşımlar

Ünite 3: 21. Yüzyıl İş Dünyası Panaroması

1929 Büyük Buhranı ve II. Dünya Savaşı
Bu iki büyük tarihi olay, küresel pazarlarda talebin daralmasına ve işsizliğe yol açarak, işletmelerin aşırı büyümesinden kaynaklanan karmaşık organizasyonel sorunları çözmek üzere davranışsal (neoklasik) yönetim akımının doğuşunu tetiklemiştir.
1970'lerde Igor Ansoff ve Stratejik Planlama
1965 yılında strateji kavramının yönetim literatürüne girmesinin ardından, 1970'lerde Igor Ansoff'un çalışmalarıyla stratejik planlama kavramı gündeme gelmiş ve modern yönetim biliminin en önemli itici güçlerinden biri olmuştur.
Hindistan'ın Yazılım Sektöründeki Sıçraması
Nüfus yoğunluğunun üçüncü dünyaya kayması sürecinde, yaratıcı kapasitesini ve entelektüel sermayesini doğru yönlendiren az gelişmiş ülkelerin küresel rekabette nasıl öne geçebileceğinin en somut tarihsel örneğidir.
1970'lerde Küresel Piyasaları Sarsan Dört Gelişme
Enerji ve hammadde kıtlığı, finansal istikrarsızlık, üretimin sınır ötesine kaymasıyla oluşan yeni ekonomik düzen ve Uzak Doğu (özellikle Japonya) kökenli yıkıcı rekabet bu dönemin belirleyici unsurları olmuştur.

Anahtar Kavramlar

KüreselleşmeBilgi ve iletişim sistemleri sayesinde mesafe ve zaman farkının ortadan kalktığı, insanların, yatırımların, bilgi ve mamullerin ulusal sınırların ötesinde serbestçe dolaştığı eş zamanlı yakınlaşma ortamıdır.
Bilgi ToplumuSanayi toplumunun 'bacası tüten fabrika' simgesinin yerini 'bilgisayar ekranı' simgesine bıraktığı, temel gücün fiziksel emekten ziyade bilgi üretimi ve işlenmesine dayandığı toplumsal düzendir.
Bilgi İşçisiGeleneksel kol gücüne dayalı çalışan işçilerin aksine, üretim sürecinde entelektüel sermayesini, analiz yeteneğini ve teorik/pratik bilgisini kullanan modern çağ çalışanıdır.
Bilgi DevrimiBilginin, diğer tüm geleneksel üretim faktörleri olan emek, sermaye ve doğal kaynakları ikame edebilecek en birincil ve ikame edilemez kaynak haline gelmesi sürecidir.
Gelecek Odaklılık (Futurizm)İşletmelerin bugünkü verilerle yetinmeyip, gelecekteki olası senaryoları öngörerek stratejilerini bu öngörüler doğrultusunda proaktif bir şekilde şekillendirmesi felsefesidir.
Değişim YönetimiÇevresel faktörlerdeki hızlı ve sürekli dönüşümlere işletmenin yapısal, kültürel ve stratejik olarak uyum sağlamasını planlayan ve yöneten sistematik süreçtir.
Yeni EkonomiKüresel pazarda evrensel bilgiye dayalı, esnek, kaliteli, çok kültürlü ve yalın stratejilerle yönetilen, geleneksel sınırların kalktığı yeni dünya düzenidir.
Gelecek YönetimiDeğişimi fırsatlara dönüştürmeyi amaçlayan, pazar payından ziyade fırsat payı için rekabet eden ve geleceğe rakiplerden önce varmayı hedefleyen önleyici yönetim yaklaşımıdır.
Stratejik MimariHamel ve Prahalad tarafından ortaya konan, işletmenin geleceği sadece tahmin etmekle kalmayıp, onu kendi hedefleri doğrultusunda adım adım inşa etmesini sağlayan yol haritasıdır.
Ölçek Ekonomisi (Büyüklük Ekonomisi)20. yüzyıl işletmelerinde yaygın olan, üretim hacmi arttıkça birim başına düşen sabit maliyetlerin azalmasıyla elde edilen maliyet avantajı odaklı geleneksel yaklaşımdır.
Dış Kaynaktan Yararlanma (Outsourcing)İşletmelerin kendi öz yeteneklerine odaklanabilmek için, temel faaliyet alanları dışındaki işleri uzman taşeron firmalara devretmesi yöntemidir.
Stratejik Varlık (Asset)21. yüzyıl yönetiminde insanın, kontrol edilmesi gereken bir maliyet unsuru yerine, işletmeye sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayan en değerli entelektüel kaynak olarak görülmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

1980'ler ve Mükemmeli Arayış Yılları

Düren tarafından bu şekilde adlandırılan 1980'li yıllarda, Japonya'dan yayılan kalite yönetimi, müşteri tatmini ve sürekli iyileştirme ilkeleri tüm dünyada yönetim biliminin ana odağı haline gelmiştir.

Peter Drucker'ın Kapitalist Ötesi Toplum Öngörüsü

Drucker, II. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan ve etkileri 1990'larda netleşen bu yeni düzende, en önemli kaynağın finansal varlıklar değil, entelektüel sermaye ve bilgi işçileri olacağını savunmuştur.

Düren'in 'Önceki Dünyanın Sonu' Tablosu

1990'larda sanayi toplumunun, soğuk savaşın, komünizmin, Amerika hegemonyasının ve refah devleti anlayışının sona ererek yerini küresel bilgi toplumuna bıraktığını açıklayan kurumsal analizdir.

Tamer Koçel'in Üç Belirleyici Gücü

Koçel'e göre, 21. yüzyıl işletmelerinin kurallarını belirleyen üç ana gelişme; bilişim teknolojilerindeki ilerleme, uluslararası rekabet/küreselleşme ve insan haklarındaki yükseliştir.

20. ve 21. Yüzyıl Organizasyon Yapısı Karşılaştırması

20. yüzyılın yüksek, dikey bütünleşik ve bürokratik yapıları, 21. yüzyılda yerini esnek, küçük, basık, yalın ve taşeron kullanımına dayalı organizasyon modellerine bırakmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • 20. ve 21. yüzyıl işletme karşılaştırma tablosuna (Tablo 3.2) çok iyi çalışın; sınavda hangisinin hangi döneme ait olduğu sıklıkla sorulur.
  • Gelecek yönetimi ile kriz yönetimi arasındaki farkı unutmayın; gelecek yönetimi proaktif/önleyicidir, kriz yönetimi ise reaktif/telafi edicidir.
  • Bilginin diğer üretim faktörlerini 'ikame etme' özelliğini iyi kavrayın; bu özellik sermaye ve emeğin yetersiz olduğu durumlarda bilginin çözücü gücünü ifade eder.
  • Düren'in 'Önceki Dünyanın Sonu' tablosundaki kavramları (Soğuk savaşın sonu, Refah devletinin sonu vb.) mutlaka ezberleyin, çeldirici olarak yeni dönemin başlangıçları konur.
  • Hamel ve Prahalad denildiğinde aklınıza doğrudan 'Stratejik Mimari' ve geleceğin inşa edilmesi kavramı gelmelidir.