Ünite 4: Toplam Kalite Yönetimi

1980'li Yılların Dönüm Noktası

1980'li yıllara kadar işletmeler kaliteyi sadece üretim sonu kontrol edilecek teknik bir unsur olarak görmüştür. Sistem ve durumsallık yaklaşımlarının yaygınlaşması ve Japonya'daki başarılı uygulamaların dünyaya yayılmasıyla bu tarihten itibaren bütünsel kalite yönetimine geçilmiştir.

ISO'nun Kuruluşu (1992)

Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO), 1992 yılında İsviçre'nin Cenevre kentinde kurulmuştur. Kurulduğu günden bu yana tüm dünyada geçerli olan kalite yönetimi, çevre yönetimi ve endüstriyel standartları belirleyip belgelemektedir.

ISO 9001 Standardı

ISO 9000 serisi içinde yer alan ISO 9001 standardı; tasarım, üretim, tesis kurulumu ve satış sonrası hizmet süreçlerinde kalitenin güvence altına alınması için gereken standartları belirler.

ISO 9002 Standardı

ISO 9000 serisinin bir parçası olan ISO 9002 standardı, özellikle üretim aşaması ve üretim tesislerindeki operasyonel süreçlerin kalite standartlarına uygunluğunu denetlemek ve belgelemek amacıyla kullanılır.

Anahtar Kavramlar

KaliteMüşteri ihtiyaç ve beklentilerine (kullanıma) uygunluktur. Müşteri ihtiyaçlarının tatmin edilmesi, beklentilerin karşılanması ve hatta daha fazlası verilerek müşteride tatmin duygusu uyandırılması sürecidir.

Toplam Kalite Yönetimiİş süreçlerinin sürekli iyileştirilmesi yoluyla müşteri ihtiyaçlarının tatminini öngören, tüm departman ve çalışanların katılımını esas alan bütünsel bir yönetim felsefesidir.

KAIZENJaponca 'iyileştirme' anlamına gelen, müşteri ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak amacıyla iş süreçlerinin adım adım ve sürekli olarak geliştirilmesi düşüncesini savunan felsefedir.

5 Olimpik Sıfırİşletmelerde kalitesizliğe yol açan hata, stok, arıza, gecikme ve kağıt (kırtasiyecilik) gibi beş temel alandaki olumsuzluk oranlarını sıfıra indirmeyi hedefleyen mükemmellik anlayışıdır.

KatılımcılıkYöneticilerin karar verme ve kontrol işlevlerini azaltıp koçluk ve danışmanlık rollerini artırarak, çalışanların süreçlerde daha fazla inisiyatif almasını sağlayan TKY ilkesidir.

Kalite GüvenceKalite standartları ile ilgili tanımlamaların ve uygulamaların organizasyon içinde eksiksiz şekilde yapılmasını sağlamaya dönük proaktif ve planlı faaliyetlerin bütünüdür.

ISO 9000 Serisiİşletmelerin iç bünyesindeki faaliyetlerinde, yönetim ve üretim süreçlerinde yapması gereken standart tanımlamaları ve uygulamaları içeren kalite güvence standartları ailesidir.

ISO 14000İşletmelerin çevre kirliliği, gürültü, atık yönetimi, enerji tasarrufu ve su kalitesi gibi çevreyle olan ilişkilerini ve sorumluluklarını düzenleyen uluslararası standartlar serisidir.

SA8000İşletmelerin çalışma ortamındaki etik kuralları, çalışan haklarını ve iş gücü standartlarını düzenleyen sosyal sorumluluk (Social Accountability) standardıdır.

Kalitesizlik Virüsleriİşletmelerde maliyet artışına, zaman kaybına ve iş gücü huzursuzluğuna yol açan defolar, uygunsuzluklar, arızalar ve gecikmeler gibi olumsuz unsurların genel adıdır.

Güçlendirme (Empowerment)TKY'nin katılımcılık ilkesi doğrultusunda, çalışanların işlerini yaparken daha fazla yetki ve sorumluluk üstlenmelerini ve karar süreçlerine dahil olmalarını sağlayan yaklaşımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

ISO 9003 Standardı

ISO 9000 kalite güvence sistemi kapsamında yer alan ISO 9003 standardı, işletmelerin gerçekleştirdiği son denetim, test ve laboratuvar deneylerindeki kalite standartlarını güvence altına alır.

Çevre Yönetimi ve ISO 14000

İşletmelerin faaliyet gösterirken çevreye verdikleri zararları minimize etmeyi amaçlayan ISO 14000 standartları; atık yönetimi, hava ve su temizliği, gürültü kontrolü ve enerji tasarrufu gibi kritik alanları düzenler.

Sosyal Sorumlulukta SA8000

SA8000 standardı, işletmelerin sosyal sorumluluk (Social Accountability) performanslarını ölçer. Çalışanların hakları, adil çalışma koşulları ve etik kuralların iş yerinde uygulanmasını garanti altına almayı hedefler.

Tepe Taklak Hiyerarşiler

TKY'nin katılımcılık felsefesiyle ortaya çıkan bu modelde, klasik dikey hiyerarşiler yıkılarak organizasyon şeması tersine çevrilir. Müşteriye en yakın olan çalışanlar en üstte, onlara destek olan yöneticiler ise en altta konumlandırılır.

Sınavda Dikkat Et

Kaizen kavramına dikkat edin; sınavda sürekli iyileştirme felsefesi sorulduğunda doğrudan Kaizen seçeneğini aramalısınız.
5 Olimpik Sıfır alanlarını ezberleyin; sınavda hangisinin bu alanlardan biri olmadığı (örneğin sıfır üretim veya sıfır satış gibi yanıltıcı şıklar) sıklıkla sorulur.
ISO 9001, 9002 ve 9003 standartlarının farklarını iyi öğrenin; tasarım/hizmet odaklı olan 9001, üretim odaklı olan 9002, son denetim odaklı olan ise 9003'tür.
ISO 14000 ile SA8000 standartlarını karıştırmayın; ISO 14000 çevre yönetimiyle, SA8000 ise sosyal sorumluluk ve çalışma koşullarıyla ilgilidir.
TKY'nin katılımcılık ilkesinin getirdiği 'yatay organizasyon' ve 'koçluk' rollerine odaklanın; klasik dikey hiyerarşilerden farkı sınavda önemli bir soru konusudur.
TKY'ye yönelik eleştirilerin 'bürokratikleşme' ve 'üst yönetimin desteğine bağımlılık' noktalarında yoğunlaştığını unutmayın, bu kısımdan doğrudan soru gelebilir.