Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Sosyoloji Lisans Programı » Estetik

Ünite 11: Schelling’de Estetik — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Nesnel idealizm — Özne ile nesnenin, tin ile doğanın özsel birliğini ve özdeşliğini savunan felsefi yaklaşım olup, Schelling felsefesinin temelini oluşturur. Örneğin doğanın dışsallaşmış tin, tinin ise içselleşmiş doğa olduğunu öne sürerek nesnel gerçekliği idealizme dahil eder.

Estetik deneyim — Olgusal gerçeklik ile ideal düzeyin, bilinçsiz ve bilinçli varoluş biçimlerinin özsel birliğinin en derin ve dolaysız tarzda duyumsandığı algısal süreçtir. Hakiki bir sanat yapıtı karşısında insanda 'sonsuz bir doyum duygusu' uyandıran özel bir yaşantıdır.

Sanatsal yaratım — Sanatçının hem bilinçli bir öğrenme ve üretim süreciyle hem de bilincini aşan gizemli, bilinçsiz yaratıcı güçlerin (deha/ilham) ortak etkisiyle eser ortaya koyma sürecidir. Sadece teknik beceriye indirsterilemeyen dinamik bir faaliyettir.

İdeal — Düşünsel, tinsel ve akılsal boyutu temsil eden, olgusal dünyanın ötesindeki evrensel özler ve tözsel ilkeler alanıdır. Reel olanla iç içe geçmiş ve Schelling'e göre estetik sezgiyle kavranan boyuttur.

Reel — Maddi, olgusal ve somut gerçeklik alanını ifade eden kavramdır. Schelling sisteminde reel olan ile ideal olan arasındaki ayrımsız özdeşlik sanat aracılığıyla estetik dışavuruma kavuşur.

Bilinçli gerçeklik — İnsan bilincinin, ahlaki eylemlerin ve tarihsel-toplumsal düzlemin hâkim olduğu, iradi faillerin yer aldığı akılsallık alanıdır. Ahlaki çaba bu düzlemde normatif ilkeleri gerçekleştirme amacı güder.

Bilinçsiz gerçeklık — Doğada egemen olan, henüz insan bilincinde uyanmamış ancak kendi içinde ideal ve ussal bir yapı barındıran uyuktuk hâlindeki akıl alanıdır. Doğa felsefesinin inceleme alanını oluşturur.

Estetik sezgi — İdeal ile reelin, bilinçli ve bilinçsiz gerçekliğin derin, içsel ilişkisini ve özdeşliğini dolaysız bir şekilde kavramamızı sağlayan özel zihinsel yetidir. Analitik zekânın ayırt edici soyutlamalarından farklı olarak evrensel birliği yakalar.

Sanatsal etkinlik — Karşıt kutuplar arasındaki birlik ve özdeşliğin en derin duyumsandığı, felsefi ve bilimsel teorik çalışmalardan farklı olarak simgesel bir dışavurum sunan yaratıcı insan faaliyetidir. Mitoloji ve din ile ortak köklere sahiptir.

Birlik — Evrende var olan tikel ve tümel, doğa ve tin, özne ve nesne gibi görünürdeki ikiliklerin ötesindeki bütünsel ve organik uyum durumudur. Analitik zekânın yalıttığı unsurların sanat ve estetik sezgiyle yeniden bir araya gelmesidir.

Özdeşlik — Mutlak ideal ile reel olanın ayrımsızlığına işaret eden, Schelling felsefesinin temel direklerinden biridir. Sanat, bu sonsuz ve ayrımsız mutlak özdeşliğin estetik dışavurumu olarak kabul edilir.