Ünite 4: Türkiye’de Tek Parti Döneminde Çalışma İlişkileri: 1920-1946, İkinci Kısım: İş Kanunu ve Sonrası, Sosyal Güvenlik, Ücretler ve — Ön Okuma Soruları
Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Bir kanun hem işçiyi koruyup hem de onun en temel haklarını elinden nasıl alabilir?
Yönlendirme
1936 İş Kanunu, bireysel haklarda işçiyi korurken, toplu ilişkilerde grev yasağı ve zorunlu tahkim gibi son derece otoriter kurallar getirerek ikili bir karakter sergilemiştir.
Cumhuriyet tarihinin ilk kapsamlı İş Kanunu çıkarıldığı dönemde neden çalışanların büyük çoğunluğunu korumasız bıraktı?
Yönlendirme
Kanunun yürürlüğe girmesi için işyerinde en az 10 işçi çalışması şartı aranmış ve tarım gibi ana sektörler kapsam dışı tutulmuştur; bu da o dönemdeki işçilerin çoğunluğunun yasa dışında kalmasına yol açmıştır.
Sınıf mücadelesini ve grevleri yasaklayan bir devlet, işçi ile işveren arasındaki anlaşmazlıkları nasıl çözmeyi hedeflemiştir?
Yönlendirme
Devlet, grev ve lokavtı tamamen yasaklayarak uyuşmazlıkların çözümü için kendi kontrolünde çalışan 'zorunlu tahkim' mekanizmasını ve Yüksek Hakem Kurulu'nu kurmuştur.
İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye savaşa girmediği halde işçilerin çalışma koşulları neden aniden çok daha ağır hale geldi?
Yönlendirme
Savaş döneminde çıkarılan Milli Korunma Kanunu, seferberlik ve işgücü ihtiyacı nedeniyle İş Kanunu'nun işçiyi koruyan haftalık çalışma süresi gibi birçok sosyal hükmünü askıya almıştır.
