Ünite 8: Çağdaş Tarih Felsefesi ve Sorunları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Eric Rothacker'in 'tarihselcilik' (historism) ve 'tarihsicilik' (historicism) arasında yaptığı ayrımı dikkate alarak, Karl Popper'ın 'Tarihsiciliğin Sefaleti' adlı eserindeki eleştirilerinin bu iki kavramdan hangisine yönelik olduğunu gerekçeleriyle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Karl Popper'ın eleştirileri olumsuz anlamdaki 'tarihsicilik' (historicism) kavramına yöneliktir. Popper, tarihi doğabilimsel yasalarla açıklayan ve geleceğe dair kehanetlerde bulunan bu yaklaşımın mantıksal olarak olanaksız olduğunu, çünkü tarihin akışını belirleyen insan bilgisinin gelecekteki gelişiminin önceden bilinemeyeceğini savunur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Oswald Spengler ve Arnold Toynbee'nin döngüsel tarih kuramlarını karşılaştırarak, her iki düşünürün uygarlıkların gelişimi ve çöküşü konusundaki ortak ve farklı yönlerini belirleyiniz.
Yanıt / ipucu
Her iki düşünür de tarihin çizgisel ilerlemesine karşı çıkarak uygarlıkların doğuş, gelişim ve çöküş gibi döngüsel aşamalardan geçtiğini savunur. Ancak Spengler bu süreci kaçınılmaz ve kör bir doğa oyununa benzetirken, Toynbee uygarlıkların gelişimini çevreye verilen yaratıcı yanıtlar ve meydan okumalar üzerinden açıklar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tarihte zorunluluk ve olumsallık tartışması bağlamında, Edward H. Carr'ın 'Kleopatra'nın burnu' örneği üzerinden rastlantısallık ve neden-etki ilişkisi hakkındaki görüşlerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Carr, tarihin tamamen rastlantılardan oluşan başıboş bir süreç olduğunu reddederek olgular arasında neden-etki ilişkilerinin kurulabileceğini savunur. Kleopatra'nın burnu gibi rastlantısal etkenlerin tarihsel olayları etkilemesi, tarihin nedensellikten uzak olduğu anlamına gelmez ve bu nedensellik insan özgürlüğünü ortadan kaldırmaz.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yapısalcı tarih anlayışının (Lévi-Strauss, Barthes, Foucault) modern çizgisel ilerlemeci tarih anlayışına yönelttiği temel eleştirileri ve tarihe yaklaşım biçimlerini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Yapısalcılar, tarihin çizgisel ve kesintisiz bir ilerleme süreci olduğu fikrini reddederek, tarihin art arda gelen yapıların oluşturduğu kesintili bir süreç olduğunu savunurlar. Onlara göre her dönem, kendi içindeki dilbilimsel ve etnografik yapılar çerçevesinde, genel yasallık iddialarından uzak bir şekilde kavranmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Frankfurt Okulu düşünürlerinin modernleşme ve tarihsel ilerleme kavramlarına yönelik eleştirilerini, 'araçsal akıl' ve 'tahakküm' kavramlarını kullanarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Frankfurt Okulu, tarihin akıl tarafından yönetilen ilerlemeci bir süreç olduğu fikrini eleştirerek, tarihin aslında bir tahakküm sahnesi olduğunu savunur. Modern toplumda aklın, insanın özgürleşmesi yerine insan ve doğa üzerinde egemenlik kurma aracı (araçsal akıl) haline geldiğini ileri sürerler.
