Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Tarih Felsefesi 2

Ünite 8: Çağdaş Tarih Felsefesi ve Sorunları — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 10 soru var.

1 / 100 doğru

Döngüsel Tarih Anlayışı

••• çizgisel ilerlemediğini, tıpkı doğa gibi kültürlerin ve uygarlıkların doğup, gelişip çöktüğü bir devirli hareketler dizisi olduğunu savunan görüştür. Oswald Spengler ve Arnold Toynbee bu akımın temsilcileridir.

Döngüsel Tarih Anlayışı — Tarihin çizgisel ilerlemediğini, tıpkı doğa gibi kültürlerin ve uygarlıkların doğup, gelişip çöktüğü bir devirli hareketler dizisi olduğunu savunan görüştür. Oswald Spengler ve Arnold Toynbee bu akımın temsilcileridir.

Tarihsel Görelilik (Relativizm) — Tarihsel bilgi ve değerlerin mutlak olmadığını, her dönemin kendi koşullarına ve bugünün tinselliğine göre şekillendiğini öne süren epistemolojik tutumdur.

Hermeneutik — Geçmişe ait yazılı metinlerin ve dilsel ürünlerin, yazıldıkları dönemin tinselliği dikkate alınarak yorumlanması ve anlaşılması yöntemidir. Dilthey, Heidegger ve Gadamer bu alanda öne çıkmıştır.

Çizgisel Tarih Anlayışı — Tarihin belirli bir ereğe doğru kesintisiz ve ilerleyen bir çizgi halinde geliştiğini savunan modern tarih felsefesi yaklaşımıdır. Hegel ve Marx bu anlayışın en önemli temsilcileridir.

Tarihsicilik (Historicism) — Tarihi doğabilimsel zorunluluklar, genel yasalar ve aşkın ilkeler altında ele alarak geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunmaya çalışan kaderci tarih metafiziklerine verilen olumsuz addır. Popper ve Rothacker tarafından eleştirilmiştir.

Tarihselcilik (Historism) — Geçmişin bugünden hareketle yorumlanabileceğini ve insan tinselliğinin mutlak değil tarihsel olarak göreli olduğunu savunan felsefi yaklaşım, iyi tarihselcilik olarak da bilinir. Dilthey ve Croce’nin felsefeleri bu kapsamdadır.

Frankfurt Okulu — Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas’ın temsil ettiği, tarihin akılsel bir ilerleme değil insan ve doğa üzerinde kurulan tahakküm ile akıl dışı tutkuların süreci olduğunu savunan eleştirel teori akımıdır.

Yapısalcılık — Tarihi çizgisel bir ilerleme olarak değil, ardarda gelen dilbilimsel, kültürel ve toplumsal yapıların kesintili bir dizisi olarak ele alan çağdaş yaklaşım olup, Lévi-Strauss ve Barthes tarafından savunulmuştur.

Meydan Okuma ve Yanıt Verme — Arnold Toynbee'nin uygarlıkların doğuşunu ve gelişimini açıklarken kullandığı kavram olup, kültürlerin çevrelerine karşı gösterdikleri meydan okumalara yaratıcı azınlıkların yanıt vermesiyle geliştiklerini ifade eder.

Olumsallık (Contingency) — Tarihsel olayların kaçınılmaz ve zorunlu bir yasa gereği değil, rastlantısal ve alternatifli koşullara bağlı olarak gerçekleştiğini savunan felsefi ilkedir. Nietzsche, Berlin ve Foucault tarafından savunulmuştur.