Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Tarih Felsefesi 2

Ünite 8: Çağdaş Tarih Felsefesi ve Sorunları — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Tarihselcilik (Historism) — Geçmişin bugünden hareketle yorumlanabileceğini ve insan tinselliğinin mutlak değil tarihsel olarak göreli olduğunu savunan felsefi yaklaşım, iyi tarihselcilik olarak da bilinir. Dilthey ve Croce’nin felsefeleri bu kapsamdadır.

Tarihsicilik (Historicism) — Tarihi doğabilimsel zorunluluklar, genel yasalar ve aşkın ilkeler altında ele alarak geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunmaya çalışan kaderci tarih metafiziklerine verilen olumsuz addır. Popper ve Rothacker tarafından eleştirilmiştir.

Çizgisel Tarih Anlayışı — Tarihin belirli bir ereğe doğru kesintisiz ve ilerleyen bir çizgi halinde geliştiğini savunan modern tarih felsefesi yaklaşımıdır. Hegel ve Marx bu anlayışın en önemli temsilcileridir.

Döngüsel Tarih Anlayışı — Tarihin çizgisel ilerlemediğini, tıpkı doğa gibi kültürlerin ve uygarlıkların doğup, gelişip çöktüğü bir devirli hareketler dizisi olduğunu savunan görüştür. Oswald Spengler ve Arnold Toynbee bu akımın temsilcileridir.

Olumsallık (Contingency) — Tarihsel olayların kaçınılmaz ve zorunlu bir yasa gereği değil, rastlantısal ve alternatifli koşullara bağlı olarak gerçekleştiğini savunan felsefi ilkedir. Nietzsche, Berlin ve Foucault tarafından savunulmuştur.

Yapısalcılık — Tarihi çizgisel bir ilerleme olarak değil, ardarda gelen dilbilimsel, kültürel ve toplumsal yapıların kesintili bir dizisi olarak ele alan çağdaş yaklaşım olup, Lévi-Strauss ve Barthes tarafından savunulmuştur.

Hermeneutik — Geçmişe ait yazılı metinlerin ve dilsel ürünlerin, yazıldıkları dönemin tinselliği dikkate alınarak yorumlanması ve anlaşılması yöntemidir. Dilthey, Heidegger ve Gadamer bu alanda öne çıkmıştır.

Meydan Okuma ve Yanıt Verme — Arnold Toynbee'nin uygarlıkların doğuşunu ve gelişimini açıklarken kullandığı kavram olup, kültürlerin çevrelerine karşı gösterdikleri meydan okumalara yaratıcı azınlıkların yanıt vermesiyle geliştiklerini ifade eder.

Frankfurt Okulu — Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas’ın temsil ettiği, tarihin akılsel bir ilerleme değil insan ve doğa üzerinde kurulan tahakküm ile akıl dışı tutkuların süreci olduğunu savunan eleştirel teori akımıdır.

Tarihsel Görelilik (Relativizm) — Tarihsel bilgi ve değerlerin mutlak olmadığını, her dönemin kendi koşullarına ve bugünün tinselliğine göre şekillendiğini öne süren epistemolojik tutumdur.