Ünite 3: Toplumsal Değişme ve Küreselleşme — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Toplumsal değişme ile gelişme, çağdaşlaşma ve yozlaşma kavramları arasındaki farkları açıklayarak, değişmenin neden 'olgusal' bir nitelik taşıdığını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Gelişme, çağdaşlaşma ve yozlaşma kavramları yön, değer ve içerik açısından olumlu ya da olumsuz peşin hükümler barındırırken; toplumsal değişme tamamen olgusaldır. Değişme, dönüşümün yönünden bağımsız olarak sadece yaşanan süreci ifade ettiği için kendi başına iyi ya da kötü olarak nitelendirilemez.
Alıştırma 2myders hazırladı
William Ogburn'ün 'kültürel gecikme' kavramını açıklayınız ve günümüz dijital teknolojileri ile hukuki/ahlaki düzenlemeler arasından bu kavrama uygun bir örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Kültürel gecikme, maddi kültürün (teknoloji, araç-gereçler) manevi kültürden (değerler, normlar, yasalar) daha hızlı değişmesi durumudur. Örneğin, yapay zeka teknolojilerinin çok hızlı gelişmesine rağmen, bu teknolojilerin kullanım sınırlarını ve telif haklarını belirleyecek yasal mevzuatların henüz tam olarak oluşturulamaması bu duruma güncel bir örnektir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Emile Durkheim'ın mekanik ve organik dayanışma kavramlarını karşılaştırarak, geleneksel bir tarım köyü ile modern bir metropolün işbölümü yapılarını bu kuram çerçevesinde analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Mekanik dayanışmada bireyler arasındaki benzerlikler ve ortak inançlar ön plandayken, organik dayanışmada uzmanlaşma ve karşılıklı ekonomik bağımlılık esastır. Geleneksel tarım köyünde herkes benzer işleri yaptığı için mekanik dayanışma hakimdir; modern metropolde ise yüksek işbölümü ve uzmanlaşma nedeniyle organik dayanışma görülür.
Alıştırma 4myders hazırladı
Modernleşme Okulu'nun (Rostow) azgelişmişlik açıklaması ile Bağımlılık Okulu ve Dünya Sistemi Teorisi'nin (Wallerstein) açıklamalarını karşılaştırarak temel çelişki noktalarını belirleyiniz.
Yanıt / ipucu
Modernleşme Okulu azgelişmişliği ülkelerin kendi içsel ve geleneksel faktörlerine bağlarken; Bağımlılık Okulu ve Dünya Sistemi Teorisi bunu dışsal nedenlere, yani merkez ülkelerin çevre ülkeleri sömürmesine bağlar. Rostow her ülkenin doğrusal aşamalardan geçerek gelişeceğini savunurken, Wallerstein küresel kapitalist sistemin eşitsiz yapısının sömürüyü süreklileştirdiğini ileri sürer.
Alıştırma 5myders hazırladı
George Ritzer'ın 'McDonaldlaşma' tezi ile Roland Robertson'ın 'küyerelleşme' kavramını küreselleşmenin kültürel etkileri açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
McDonaldlaşma tezi, rasyonelleşmenin küresel düzeyde yayılmasıyla tek tipleşmeyi ve kültürel benzeşmeyi vurgular. Küyerelleşme ise küresel olan ile yerel olanın sentezini savunarak, küresel ürün ve düşüncelerin yerel kültürlere uyarlanarak çeşitlendiğini ileri sürer.
