| Evrimci Yaklasim | Auguste Comte, Herbert Spencer, Emile Durkheim | Basitten karmasiga dogrusal ve evrensel bir surectir. | Evrimsel asamalar, isbolumu ve biyolojik benzetmeler | Geriye donus olmayis varsayimi ve fazlaca indirgemecidir. |
| Modernlesme Okulu | Walt W. Rostow | Geleneksel toplumlar icsel faktorler yuzunden azgelismistir. | Ekonomik buyume, sanayilesme ve bes asamali surec | Bati merkezlidir ve ulkeleri borc sarmalina sokar. |
| Catismaci Yaklasim | Karl Marx, Ralf Dahrendorf | Toplumun temel ozelligi sinif ve otorite catismasidir. | Ekonomik altyapi, uretim iliskileri ve otorite | Her toplumsal sureci sadece catismayla aciklamaya calisir. |
| Dunya Sistemi Kurami | Immanuel Wallerstein | Azgelismislik kuresel kapitalist somurunun sonucudur. | Merkez, cevre ve yaricevre ulkeler arasi iliskiler | Iclerdeki yerel dinamikleri ve kulturu ihmal eder. |
| Yorumlayici Yaklasim | Max Weber | Toplumsal degisme rasyonellesme uzerinden sekillenir. | Burokrasi, formal rasyonel hukuk ve protestan ahlaki | Insani demir kafese hapseden bir surec olusturur. |
| Postmodern Toplum | Lyotard, Baudrillard, Giddens | Buyuk anlatilar ve evrensel temeller reddedilmektedir. | Hipergerceklik, simulasyon ve bilisim teknolojileri | Nesnel bilgi iddialarini ve gercekligi yozlastirir. |
