Ünite 1: 19. Yüzyıl Türk Edebiyatına Genel Bir Bakış — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 13 kelime var.

1 / 130 doğru

Klasisizmin kunt, kuralcı yapısının son demlerinde gevşemeye yüz tutmasıyla ortaya çıkan; kuralların yumuşadığı, tipik olanın yerine şahsiliğin ve orijinalitenin geçtiği sanat evresidir. XVIII. asır Osmanlı klasik sanatının ••• olup mimaride Nuruosmaniye Camii bu akımın somut örneğidir.

Trans-avant-garde — Geçmişin hafızada yaşamayı sürdürdüğü ve hiçbir şeyin hakikaten unutulmadığı fikrini savunan, eski ve yeni unsurların daima birlikte bulunduğu sanat ve şiir anlayışıdır. Metne göre, hiçbir poetik yenilik geçmişin binlerce yıllık birikiminden bağımsız var olamaz.

Barok Dönem (Türk Baroğu) — Klasisizmin kunt, kuralcı yapısının son demlerinde gevşemeye yüz tutmasıyla ortaya çıkan; kuralların yumuşadığı, tipik olanın yerine şahsiliğin ve orijinalitenin geçtiği sanat evresidir. XVIII. asır Osmanlı klasik sanatının ••• olup mimaride Nuruosmaniye Camii bu akımın somut örneğidir.

Levantenler — Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının yerlileşmiş çalışanlarıdır. Nesiller boyu Osmanlı'da oturarak Türklerle dostluk kuran bu kişiler, evlerindeki salon hayatı, bale ve yortu kutlamaları ile Batı kültürünün halka yayılmasında aracı olmuşlardır.

Mühtedi — Sonradan İslamiyet'i seçen ancak ruhen İslam'a bağlansalar da maddeten Batılı kalmaya devam eden kişidir. İbrahim Müteferrika, Humbaracı Ahmet Paşa ve Mustafa Celalettin Paşa gibi ••• Osmanlının içindeki Avrupai yaşam tarzını temsil etmişlerdir.

İkamet Elçilikleri — 1793 yılında kurulan ve Osmanlı'nın Avrupa başkentlerinde sürekli elçi bulundurmasını sağlayan diplomatik birimlerdir. Bu elçiler gönderildikleri ülkenin kültürüne ait ayrıntıları devlet merkezine rapor eden birer 'kültür elçisi' olarak görev yapmışlardır.

Tanzimat Fermanı — 1839 yılında Gülhane Parkı'nda ilan edilen, devlet ve toplum hayatını değiştirmekten ziyade dışarıya bir itimatname göndermeyi amaçlayan ıslahat belgesidir. Metne göre, edebiyatta doğrudan bir yenileşme hareketi yaratmamıştır.

Islahat Fermanı — 1856 yılında Kırım Harbi sonrasında ilan edilerek kültürel Batılılaşmayı resmikleştiren ve Paris Antlaşması ile Osmanlı'yı bir Avrupa devleti saydıran belgedir. Edebi yeniliklerin ilk ürünleri bu tarihten hemen sonra yayımlanmaya başlamıştır.

Bikr-i Mazmun — Daha önce hiçbir şair tarafından söylenmemiş, yepyeni ve özgün anlam/hayal demektir. XIX. yüzyıl şiirinde geleneksel ••• köhne bulunarak terk edilmiş, bunun yerine çağın teknolojik ve sosyal unsurlarından ••• üretilmiştir.

Aşug — Türklerin aşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairidir. Bu tür gayrimüslim azınlıklar Osmanlı sanatının Batılı bir çizgiye doğru ilerlemesinde ve kültürler arası etkileşimde önemli rol oynamıştır.

Enderun Mektebi — Osmanlı Devleti'nde medreseler dışında mülki ve askeri idareciler ile kapı kulu yetiştiren en önemli resmi eğitim kurumudur. II. Murat döneminde Edirne Sarayı'nda temelleri atılmış, Fatih Sultan Mehmet zamanında Topkapı Sarayı'nda kurumsallaşmıştır.

Has Oda — Enderun Mektebinin en üst kademesi ve en seçkin öğrencilerin bulunduğu yerdir. Hırka-i Saadet Dairesi'nin temizliği, mukaddes emanetlerin korunması ile görevli olan bu odanın zabitlerinden yalnızca ••• padişahın huzuruna çıkma yetkisi vardı.

Seferli Koğuşu — IV. Murat döneminde kurulan, başlangıçta padişahın çamaşırlarını yıkamakla görevliken daha sonra sanat faaliyetlerine yönelen Enderun •••. Bu koğuştan birçok şair, kemankeş ve hanende yetişmiştir.

Mütefekkir Edip — Edebiyat ve düşünceyi birleştiren, toplumunun değişim ihtiyacını önceden fark ederek yönünü ve niteliğini eserlerinde gösteren klasik dönem aydın tipidir. Bu •••, cemiyetinin dönüşümüne öncülük eder.