Ne Öğrendik?
← Ünite 3

Ünite 3: İzlekçi Eleştiri — Ünite Özeti

myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için kapanış özeti basılmamış. Aşağıdaki kısa özet ünite içeriğinden hazırlandı; kitabın kendi cümleleri değildir.

Bu Ünitede Neler Öğrendik?myders hazırladı

Bu bölümde, edebî eserlerde işlenen konunun anlamca ortaya koyduğu ana yönelim olan izlek kavramı ve bu kavramın konudan farkı üzerinde durulmuştur. Konu yapıtın dışında da var olan kavramları anlatırken, izlek her yapıtın içinde yeniden yaratılan bir anlam ulamıdır ve çoğunlukla metnin derin yapısında örtük olarak yer alır. Biçimciliğin tersine fenomenolojiden yararlanan izlekçi eleştiri, yapıtı dışsal bilim dalları yerine kendi içindeki öğelerle açıklamaya çalışan bir iç eleştiri yöntemi sunar. Bu yöntemde yazarın yaşam öyküsü yerine yaratıcı özne veya yaratıcı bilinç terimleri tercih edilir. İzlekçi eleştirinin gelişimine yön veren öncü isimler arasında Gaston Bachelard, Georges Poulet ve Jean-Pierre Richard yer alır. Bachelard, çalışmalarını toprak, su, hava ve ateş olmak üzere dört temel element üzerine yoğunlaştırarak bu girişimin öncülüğünü yapmıştır. Poulet, zaman ve uzam kavramlarına odaklanarak eleştiriyi yazar ile okurun bilincinin buluşması olarak görürken; Richard ise düşünceden ziyade duyulardan, algılardan ve metindeki ayrıntılardan yola çıkarak yazınsal manzaraların betimlemesini yapmayı amaçlamıştır.