Ünite 3: İzlekçi Eleştiri — Sınav Hazırlık Notları
İzlek ile konu kavramlarını karıştırmayın; konu eserin dışında da var olabilen genel olgudur (örn. hapishane), izlek ise o eserde işlenen konunun yarattığı ana yönelimdir (örn. esaret, yalnızlık).
İzlekçi eleştirinin 'iç eleştiri' (yeni eleştiri) kategorisinde yer aldığını, edebiyat dışı disiplinlerden (toplum veya ruhbilim) hareket eden dış eleştirilere tepki olarak doğduğunu unutmayın.
Biçim yinelenirse 'motif', anlam yinelenirse 'yerdeşlik' terimlerinin kullanıldığını sınavda soru kaçırmamak için mutlaka ezberleyin.
Gaston Bachelard'ın Aristo'nun dört elementi (toprak, su, hava, ateş) üzerinden izlekler aradığını ve felsefe kökenli olduğunu sakın unutmayın.
Georges Poulet'nin 'zaman' ve 'uzam' kavramları üzerine eğildiğini ve eleştirmenin yazarla hem duygudaşlık kurup hem de eleştirel mesafe bırakması gerektiğini savunduğunu bilin.
İzlekçi eleştiride yazarın gerçek yaşam öyküsünün değil, 'yaratıcı özne' veya 'yaratıcı bilinç' kavramının esas alındığına dikkat edin.
Ahmed Arif'in şiirinde esenliksiz (kötücül) kavramların, Yahya Kemal'in şiirinde ise esenlikli (iyicil) kavramların baskın olduğunu anlambilimsel bağlamda irdeleyin.
