Ünite 8: Bilimsel Eleştiri-İzlenimci Eleştiri — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Sıra Sizde 1
   Brunetière, eserlerin değişen ve orijinal yönleriyle değil, değişmeyen, türün diğer eserleriyle aynı kalan yönleriyle bir değer taşıdıkları görüşündedir. Buna karşılık Gourmont’a göre edebî eserde orijinallik, en büyük değerdir, basmakalıp ve klişe olan herşey değersizdir. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
2. Sıra Sizde 2
   Bir metnin tipini, türünü, tonunu tespit ederken çok zaman tereddütler yaşar, kolay karar veremeyiz. Sizce bunun sebepleri neler olabilir?
3. Alıştırma 1myders hazırladı
   Ferdinand Brunetière'in edebî eleştiride biyoloji biliminden nasıl yararlandığını ve geliştirdiği 'tür' odaklı yaklaşımın XX. yüzyıldaki yapısalcı masal incelemelerine (özellikle Vladimir Propp'un çalışmalarına) nasıl zemin hazırladığını açıklayınız.
   Yanıt / ipucu

   Brunetière, edebî eserlerin sınıflandırılmasını biyolojideki canlıların sınıflandırılması gibi nesnel bir süreç olarak görmüş ve eserin değerini değişmeyen ortak yönlerinde aramıştır. Bu biçimsel ve morfolojik yaklaşım, Vladimir Propp'un masallardaki değişmeyen yapısal unsurları (morfolojiyi) belirlemesine doğrudan kaynaklık ederek yapısalcılığın doğuşunu hazırlamıştır.
4. Alıştırma 2myders hazırladı
   Gustave Lanson'un 'Uzman Eleştirisi' (Lansonculuk) anlayışında benimsediği art zamanlı ve eş zamanlı karşılaştırma metodunu açıklayarak, onun toplumbilim ile edebî metinler arasında kurduğu ilişkinin yönünü belirtiniz.
   Yanıt / ipucu

   Lanson, dar mukayese yerine hem tarihsel gelişimi (art zamanlı) hem de küresel yayılımı (eş zamanlı) kapsayan geniş bir karşılaştırma metodu uygulamıştır. Toplumbilimden edebiyata inmek yerine, tam tersine tekil edebî metinlerden yola çıkarak toplumbilimsel genellemelere ve zihniyet değişimlerine ulaşmayı hedeflemiştir.
5. Alıştırma 3myders hazırladı
   İzlenimci eleştiri akımının nesnel eleştiriye yönelttiği temel eleştirileri değerlendiriniz ve Alımlama Estetiği bağlamında Wolfgang Iser ile Stanley Fish'in okuma eylemine yüklediği rolleri karşılaştırınız.
   Yanıt / ipucu

   İzlenimci eleştiri, nesnel ve kuralcı eleştirinin sanatsal hazzı yok ettiğini savunarak eleştirinin öznel bir estetik deneyim olduğunu ileri sürer. Alımlama Estetiğinde ise Iser, metnin potansiyel anlam boşluklarının okur tarafından tamamlandığını savunurken; Fish, anlamın tamamen okuma eylemi sırasında okurda uyanan yaşantılardan ibaret olduğunu ve mutlak bir metin anlamı olmadığını savunur.