Ünite 2: Karmaşık Tümce ve Yan Tümcecikler — Ön Okuma Soruları
Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Türkçede bir cümlenin içine başka bir cümle (yan tümcecik) yerleştirildiğinde, ana cümle ile yan cümlenin özne ve yüklem ekleri arasında nasıl bir fark ortaya çıkar?
Yönlendirme
Yan tümceciklerin öznesi tamlayan eki, yüklemi ise iyelik eki alır; bu da ad tamlamalarındaki yapıya benzer.
-mAK ekiyle kurulan mastarlı ad tümceciklerinde açıkça yazılmasa bile anlaşılan gizli özneye dilbilimde ne ad verilir ve bu özne her zaman kimleri kapsar?
Yönlendirme
Bu gizli özne 'ADIL' olarak adlandırılır ve evrensel olarak yalnızca insan varlıklar için kullanılabilir.
Dünya dillerinde sıfat tümceciklerinin (ortaçların) kurulmasında neden belirli bir 'ulaşılabilirlik hiyerarşisi' vardır ve diller en çok hangi ögeleri ortaçlaştırmaya eğilimlidir?
Yönlendirme
Keenan ve Comrie hiyerarşisine göre özne ve dolaysız nesne gibi ögeler ortaçlaştırmaya en erişilebilir konulardadır.
Türkçede eylemsilerle kurulan yan tümceciklerin hem adıl (isim) hem de tümce özellikleri taşıdığını hangi dilbilimsel testler kanıtlar?
Yönlendirme
Eylemsilerin belirtili nesne, olumsuzluk eki ve zaman belirteçleriyle nitelenebilmesi onların eylem özelliklerini koruduğunu gösterir.
