Ünite 2: Karmaşık Tümce ve Yan Tümcecikler — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Ad tümcecikleri ile Ad Öbekleri (AÖ) arasındaki yapısal benzerlikleri (durum ekleri alma, işlevler) iyi kavrayın; ancak eylemsi özelliklerinden dolayı (çatı, olumsuzluk, nesne atama) bunların gerçek tümcecik olduğunu unutmayın.
-mAk ekli ad tümceciklerinin açık özne almadığını, yerinde gizli bir özne olan 'ADIL' barındırdığını ve bunun üst tümce özne/nesnesi tarafından denetlendiğini kesinlikle unutmayın.
Olgu tümceciklerinin (-DIK, -(y)AcAk, -(y)Iş) doğrulanabilir/yanlışlanabilir olgusal önermeler bildirdiğini, devinim tümceciklerinin (-mAk, -mA) ise hareket/devinim ifade ettiğini test sorularında karıştırmayın.
Keenan ve Comrie'nin Ad Öbeği Ulaşılabilirlik Hiyerarşisi'nde en kolay erişilebilir ve ilk sırada yer alan ulamın 'özne' olduğunu, en soldan sağa doğru erişilebilirliğin azaldığını unutmayın.
Kısıtlayıcı ortaçların bir küme içindeki nesneyi daraltıp ayırt etmeye yaradığını, genişletici ortaçların ise zaten bilinen (özel ad vb.) ögelere ek bilgi kattığını ayırt edebilmelisiniz.
Belirteç tümceciklerinin öznelerinin yalın durumda olduğunu, ad tümceciklerinin öznelerinin ise tamlayan eki aldığını soru çözerken ayırt edici bir ipucu olarak kullanın.
Türkçenin sola dallanan ve baş sonlu bir dil olduğunu, bu yüzden ortaçların daima nitelik verdikleri baş adın solunda yer aldığını akıldan çıkarmayın.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Karmaşık TümceYan TümcecikTümleyiciAdcıl DurumAd TümceğiADILÖzne DenetlemeNesne DenetlemeSoyut ADIL (ADILsoy)Olgu TümceciğiDevinim TümceciğiDolaylı AktarımOrtaç (Sıfat Tümceciği)Ad Öbeği Ulaşılabilirlik HiyerarşisiArtık AdılKısıtlayıcı OrtaçBelirteç Tümceği
