Ünite 8: Tanzimat Dönemi’nde Eleştiri (I. Kuşak) — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Şinasi doğrudan bir eleştirmen olmasa da dil sadeleşmesi, basın mukaddimeleri ve Fatin Tezkiresi önerileriyle modern eleştirinin yol açıcı öncüsüdür; sınavda bu detay karıştırılmamalıdır.
Namık Kemal’in 'Lisan-i Osmanî’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülâhazâtı Şâmildir' makalesinin yeni Türk edebiyatının beyannamesi olduğu bilgisi sınavda sıkça sorulur.
Ziya Paşa’nın 'Şiir ve İnşa' makalesinde divan edebiyatını reddedip halk şiirini savunurken, 'Harâbât Mukaddimesi'nde tam tersi bir tutumla divan şiirini yücelttiği tezatlığı kritik bir sınav sorusu konusudur.
Namık Kemal’in Ziya Paşa’nın Harâbât’ına karşı yazdığı eleştiri eserlerinin adları ('Tahrib-i Harâbât' ve 'Ta’kib') ve yönü kesinlikle ezberlenmelidir.
Ahmet Midhat Efendi’nin Servet-i Fünûnçülere karşı başlattığı tartışmanın adı 'Dekadanlar Tartışması', dünya klasikleri için başlattığı tartışmanın adı ise 'Klasikler Tartışması'dır.
Namık Kemal’in klasik tiyatronun üç birlik kuralına karşı çıkıp romantik tiyatroyu ve Shakespeare’i savunduğu eserin adı 'Celal Mukaddimesi'dir.
Şinasi ile Ruzname-i Ceride-i Havadis yazarı Said Bey arasında geçen 'Mes’ele-i Mebhûsetü’n Anha' tartışmasının basın tarihimizin ilk edebî tartışması olduğu unutulmamalıdır.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Sosyal Fayda PrensibiFenn-i EdepMes’ele-i Mebhûsetü’n AnhaFatin TezkiresiLisan-i Osmanî’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülâhazâtı ŞâmildirNergisiHamse-i NergisiBahâr-ı Dâniş Mukaddimesiİrfan Paşa’ya MektupMes-Prison MuahezesiTahrib-i HarâbâtTa’kibMukaddime-i Celal (Celal Mukaddimesi)Mikro-Mega Tercümesi MuâhezesiTercüme-i Hâl-i Emir NevruzŞiir ve İnşaHarâbât MukaddimesiDekadanlar TartışmasıKlasikler TartışmasıÜç Birlik KuralıMüşahedatEdebiyat-ı Sahiha
