Ünite 3: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Tiyatro-II (İkinci Kuşak) — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Recaizâde Mahmut Ekrem’in ilk tiyatrosunun Afîfe Anjelik (Batı kaynaklı), ilk yerli oyununun ise Vuslat olduğunu kesinlikle karıştırmayın.
Atala’nın Türk edebiyatında romandan piyes çıkarmanın ilk örneği olduğunu ve Chateaubriand’dan uyarlandığını unutmayın.
Abdülhak Hâmit’in tiyatro eserlerini sahnelenmek için değil okunmak için yazdığını, bu yüzden sahne dilinden uzaklaşıp ağır bir dil kullandığını sınavda sıkça sorulduğu için hafızanızda tutun.
Abdülhak Hâmit’in 'millî tiyatro' anlayışının temel şartının Osmanlı tebaası, İslam ve Osmanlı tarihinden bahsetmek olduğunu ezberleyin.
Liberte adlı eserin Midhat Paşa’nın sürgün edilmesini ve hürriyet mücadelesini alegorik olarak anlatan önemli manzum bir eser olduğunu göz ardı etmeyin.
Sami Paşazâde Sezai’nin tiyatro türündeki tek eserinin 'Şîr', Muallim Naci’nin tek tiyatro eserinin ise bürokrasiyi eleştiren 'Heder' olduğunu karıştırmayın.
Ta’lîm-i Edebiyat’ın Recaizâde Mahmut Ekrem tarafından yazıldığını, yeni edebiyatın kuramsal temellerini atarak Arap belagatinin etkisini kırdığını mutlaka not edin.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
MelodramEgzotik TiyatroMillî Tiyatro AnlayışıAlegoriBelagat (Retorik)MukaddimeHâtimeTefrikaİlhan DairesiEndülüs DairesiAntik Çağ DairesiMasalımsı-Tarih DairesiSiyasi İçerikli DaireGeleneğe Bağlı EserlerTabiat
Önemli Olaylar / Örnekler
Recaizâde Mahmut Ekrem'in İlk Eseri: Afîfe Anjelik
İlk Roman Uyarlaması Piyes: Atala
Abdülhak Hâmit'in Son Eseri: Hakan
Mekteb-i Mülkiye ve Ta’lîm-i Edebiyat
Endülüs Fethini Anlatan Popüler Eser: Tarık
Sami Paşazâde Sezai’nin Gençlik Eseri: Şîr
Muallim Naci’nin Tek Oyunu: Heder
Alegorik Sürgün Eseri: Liberte
Orduya Dağıtılan Eser: Yadigâr-ı Harb
İngiliz Sömürgeciliğini İşleyen Egzotik Oyun: Duhter-i Hindû
