Ünite 5: Ekonomik İstikrar ve Maliye Politikasının Etkinliği — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Kamu harcamaları çarpanı ile transfer harcamaları çarpanının formüllerini ve millî gelir üzerindeki etki mekanizmalarını karşılaştırarak, hangisinin ekonomiyi canlandırmada daha etkin olduğunu gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kamu harcamaları çarpanı 1/(1-c), transfer harcamaları çarpanı ise c/(1-c) olup, kamu harcamaları doğrudan piyasadan mal ve hizmet alımı yarattığı için başlangıçta tam miktarıyla talebe yansır. Transfer harcamaları ise önce kullanılabilir geliri artırır ve bu artışın sadece marjinal tüketim eğilimi (c) kadarı tüketime dönüştüğü için transfer çarpanının etkisi daha düşüktür.
Alıştırma 2myders hazırladı
Gelire bağlı vergilerin (gelir vergisi) çarpan katsayıları üzerindeki etkisini ve bu vergilerin ekonomide nasıl bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' rolü üstlendiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Gelire bağlı vergiler çarpanın paydasını (1-c+ct) haline getirerek çarpan katsayısını küçültür. Bu durum, millî gelirdeki artışların bir kısmının vergi olarak sistem dışına sızmasını sağlayarak otonom harcama dalgalanmalarının ekonomi üzerindeki sarsıcı etkilerini hafifletir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Haavelmo Kuramı'na göre, devletin bütçeyi denk tutarak (kamu harcamalarını ve vergileri eşit miktarda artırarak) ekonomiyi büyütebilmesi nasıl mümkün olmaktadır? Kuramın temel varsayımlarını dikkate alarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kamu harcamalarının genişletici etkisi (1/1-c), vergilerin daraltıcı etkisinden (-c/1-c) mutlak değerce daha büyüktür ve ikisinin toplamı 1'e eşittir. Bu durum, bütçe denk büyütülse dahi ekonominin kamu harcamalarındaki artış miktarı kadar büyüyeceğini gösterir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Denk bütçe çarpanının sıfır veya negatif değerler alabileceği senaryoları, transfer ödemeleri ve farklı gelir gruplarının marjinal tüketim eğilimleri üzerinden örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Eğer vergiler marjinal tüketim eğilimi yüksek olan yoksul kesimden alınıp, tüketim eğilimi düşük olan zengin kesime transfer edilirse toplam talep daralır ve denk bütçe çarpanı negatif olur. Benzer şekilde, transfer ödemeleri ile götürü vergiler eşit miktarda artırılırsa genişletici ve daraltıcı etkiler birbirini sıfırlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Keynesyen çarpan analizine yöneltilen zaman gecikmeleri, arz yönlü kısıtlar ve dışa açıklık eleştirilerini değerlendirerek gerçek hayattaki maliye politikası uygulamalarında neden beklenenden daha düşük bir gelir artışı elde edilebileceğini araştırınız.
Yanıt / ipucu
Gerçek hayatta harcamaların millî gelire yansıması zaman alır, ekonomi tam istihdam sınırındaysa harcamalar üretim yerine enflasyon yaratır ve dışa açık ekonomilerde harcamaların bir kısmı ithalata sızar. Bu sızıntılar ve gecikmeler, çarpanın genişletici etkisini teoride hesaplananın çok altına düşürür.
