Keynesyen yaklaşıma göre, serbest piyasa ekonomisi her zaman kendiliğinden tam istihdam dengesine ulaşamaz. Bu nedenle devletin maliye politikası araçlarını kullanarak ekonomiye aktif bir şekilde müdahale etmesi gerekir. Devletin kamu harcamaları ve vergiler aracılığıyla toplam talep düzeyini yönlendirmesi, millî gelir üzerinde başlangıçtaki harcama değişikliğinden çok daha büyük bir etki yaratır. Bu etkiyi açıklayan temel mekanizmaya çarpan analizi adı verilir. Dışa kapalı bir Keynesyen millî gelir modelinde, gayrisafi millî hasılanın parasal değeri (Y), o ekonomideki nihai mal ve hizmet taleplerinin toplamına eşittir. Bu nihai talebi oluşturan üç temel unsur; hane halklarının özel tüketim harcamaları (C), özel sektör firmalarının otonom yatırımları (I) ve kamu sektörünün reel harcamalarıdır (G). Modelde tüketim harcamaları, kullanılabilir kişisel gelirin (Yd) bir fonksiyonu olarak kabul edilir. Kullanılabilir gelir ise millî gelire transfer harcamalarının (Tr) eklenmesi ve gelirden bağımsız vergilerin (T) çıkarılmasıyla elde edilir. Modelin matematiksel çözümü yapıldığında, toplam talepte meydana gelen otonom bir artışın millî gelirde kendisinden kat kat fazla bir artış yaratacağı görülür. Çarpan süreci boyunca yapılan her yeni harcama, ekonomideki aktörler arasında bir gelir-tüketim zinciri başlatır. Bu zincirleme reaksiyon, her aşamada marjinal tasarruf eğilimi oranında bir sızıntıya uğrayarak azalış gösterir ve ek harcama artışı sıfıra ulaştığında süreç tamamlanır. Sonuçta ortaya çıkan millî gelir artışı, ilk harcama artışının çarpan katsayısı ile çarpılmasına eşittir. Reel harcamalar çarpanı (kamu harcamaları çarpanı), devletin cari ve yatırım harcamalarında meydana gelen otonom bir artışın millî gelir düzeyini ne ölçüde artıracağını gösteren katsayıdır. Devletin yaptığı reel harcamalar, piyasadan doğrudan mal ve hizmet satın alınması anlamına geldiği için toplam talebe anında ve tam miktarıyla yansır. Bu çarpanın formülü 1 / (1-c) şeklindedir. Burada 'c' marjinal tüketim eğilimini temsil eder ve değeri 0 ile 1 arasındadır. Marjinal tüketim eğilimi yükseldikçe, reel harcamalar çarpanının değeri ve dolayısıyla devlet harcamalarının millî geliri artırıcı etkisi de büyür. Transfer harcamaları çarpanı ise devletin hane halklarına veya firmalara yaptığı karşılıksız ödemelerin (emekli maaşları, sosyal yardımlar, sübvansiyonlar vb.) millî gelir üzerindeki etkisini ölçer. Transfer harcamaları, reel harcamaların aksine doğrudan piyasadan mal ve hizmet alımı yaratmaz; öncelikle bireylerin kullanılabilir gelirini artırır. Bireyler bu gelir artışının ancak marjinal tüketim eğilimleri (c) kadarlık kısmını tüketime dönüştürürler, geri kalanını ise tasarruf ederler. Bu nedenle transfer harcamaları çarpanının formülü c / (1-c) şeklindedir. Bu iki çarpan karşılaştırıldığında, transfer harcamaları çarpanının payında 'c' katsayısı yer aldığı için, normal şartlar altında (c < 1 iken) transfer harcamaları çarpanının değeri reel harcamalar çarpanından daha küçüktür. Ancak toplumun marjinal tüketim eğilimi bire eşit olursa (c = 1), bu iki çarpanın değeri birbirine eşitlenir. Transfer harcamalarının millî geliri artırma gücü, tamamen bu ödemeleri alan kesimin marjinal tüketim eğiliminin yüksekliğine bağlıdır. Vergiler, hane halklarının ve firmaların kullanılabilir gelirlerini azaltarak özel tüketim ve yatırım harcamalarını daraltıcı bir etki yaratır. Bu nedenle vergi çarpanı negatif işaretlidir ve formülü -c / (1-c) olarak ifade edilir. Götürü (gelirden bağımsız) vergilerde geçerli olan bu katsayı, vergi artışlarının toplam talebi ve millî geliri ne kadar azaltacağını gösterir. Vergi çarpanının mutlak değeri, reel harcamalar çarpanından küçük, transfer harcamaları çarpanıyla ise aynı büyüklüktedir. Modern ekonomilerde sadece götürü vergiler değil, aynı zamanda gelire bağlı vergiler de (gelir vergisi gibi) uygulanmaktadır. Modele gelire bağlı vergi oranı (t) dahil edildiğinde, tüm çarpan katsayılarının paydası (1 - c + ct) şekline dönüşür. Gelire bağlı vergilerin varlığı, çarpan katsayılarının değerini küçültür. Çünkü millî gelirde meydana gelen her artışın bir kısmı otomatik olarak vergi şeklinde harcama akımından çekilir. Bu durum, ekonomideki otonom harcama dalgalanmalarının millî gelir üzerindeki etkisini hafifleten bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' işlevi görür. Gelire bağlı vergi oranlarındaki (t) artışlar toplam talebi daraltırken, vergi oranlarındaki azalışlar toplam talebi uyarır. Vergi oranlarında hiçbir değişiklik yapılmasa dahi, gelire bağlı vergilerin uygulandığı bir ekonomide, kamu harcamalarındaki artışların yaratacağı genişletici etki, götürü vergilerin uygulandığı bir ekonomiye kıyasla daha düşük kalacaktır. Gelir vergisi sistemi, harcama akımından sızıntı yaratarak çarpan mekanizmasının gücünü sınırlar. Haavelmo Kuramı olarak da bilinen denk bütçe çarpanı analizi, devletin kamu harcamalarını ve vergileri aynı miktarda artırması durumunda, bütçe dengesi bozulmasa bile millî gelirin değişebileceğini ortaya koyar. Klasik iktisatçıların savunduğu 'tarafsız bütçe' anlayışını çürüten bu kurama göre, kamu harcamalarının genişletici etkisi (1 / 1-c) ile vergilerin daraltıcı etkisinin (-c / 1-c) toplamı 1'e eşittir. Bu durum, bütçe denk bir şekilde büyütülse dahi ekonominin kamu harcamalarındaki artış miktarı kadar büyüyeceğini gösterir. Denk bütçe çarpanının tam olarak 1'e eşit olması belirli varsayımlara dayanır. Bu varsayımlar; özel sektör yatırımlarının sabit kalması, vergi değişikliklerinin tüketim fonksiyonunu kaydırmaması, kamu harcamalarının tamamının doğrudan mal ve hizmet alımına yönelik olması, vergiyi ödeyenler ile kamu harcamalarından yararlananların marjinal tüketim eğilimlerinin eşit olması ve kamu harcamalarının özel harcamaları dışlamamasıdır (crowding-out etkisinin olmaması). Bu varsayımlar değiştiğinde denk bütçe çarpanı da farklı değerler alır. Örneğin, transfer ödemeleri ile götürü vergiler aynı miktarda artırılırsa, genişletici ve daraltıcı etkiler birbirini sıfırlar ve denk bütçe çarpanı sıfıra eşit olur. Benzer şekilde, vergiler marjinal tüketim eğilimi 1 olan yoksul kesimden alınıp, marjinal tüketim eğilimi 1'den küçük olan zengin kesime transfer edilirse, denk bütçe çarpanı negatif değer alabilir ve bütçe denk büyütülmesine rağmen toplam talep daralabilir. Keynesyen çarpan analizi, ekonomik politika yapımında çok önemli bir araç olmakla birlikte çeşitli yönlerden ciddi eleştirilere maruz kalmıştır. En önemli eleştirilerden biri, analizin karşılaştırmalı statik bir yapıya sahip olması ve zaman unsurunu (gecikmeleri) ihmal etmesidir. Gerçek hayatta kamu harcamalarının yapılması ile bu harcamaların tüketim zinciri üzerinden millî gelire yansıması arasında önemli zaman gecikmeleri yaşanır. Bu gecikmeler nedeniyle, uygulanan maliye politikası önlemleri hedeflenen zamanda net sonuçlar vermeyebilir. İkinci bir eleştiri konusu, modelin ekonomideki mevcut üretim kapasitesini ve teknolojiyi veri (sabit) kabul etmesidir. Teknolojik gelişmeler, emek ve sermayenin üretim fonksiyonundaki ağırlıklı yapısı ve arz yönlü dinamikler göz ardı edildiği için, çarpan katsayısı üzerinden hesaplanan gelir artışları gerçekçi olmayabilir. Özellikle ekonominin tam istihdam sınırına yakın olduğu durumlarda, harcama artışları üretimi artırmak yerine sadece enflasyona yol açabilir. Son olarak, orijinal Keynesyen çarpan modelinin dışa kapalı bir ekonomi varsayımına dayanması büyük bir eksikliktir. Günümüz dünyasında tüm ekonomiler dışa açıktır ve ithalat ile sermaye hareketleri önemli rol oynamaktadır. Dışa açık bir ekonomide, harcamaların bir kısmı ithal mallara yöneleceğinden (ithalat sızıntısı), çarpanın genişletici etkisi kapalı ekonomi modelinde hesaplanandan çok daha düşük gerçekleşecektir.