Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi 2

Ünite 6: Farsçada Fiil, Fiilden Türemiş Kelimeler, Farsçada Birleşik Kelimeler — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 10 soru var.

1 / 100 doğru

Farsçada kelimenin kökenine göre -den (دن) veya -ten (تن) ekleriyle sona ererler.

Farsçada masdarlar kelimenin kökenine göre -den (دن) veya -ten (تن) ekleriyle sona ererler.

Bu kelimelere aynı zamanda hâsıl-ı masdar, ism-i masdar ve masdar-ı nev‘î adları da verilir.

Aynı ek, fiilin emir gövdesine getirildiğinde alet ismi (ism-i âlet) yapma fonksiyonunu da yerine getirir.

Geçmiş zaman gövdesinin sonuna getirilen -âr (آر) ekine hafifletilmiş masdar da denir; reftâr (رفتار = gidiş), güftâr (گفتار = söz), kırdâr (کردار = iş, amel) bu yolla türetilmiştir.

Farsçada fiillerden kelime yapımının temelini masdarların -den ve -تن eklerinin atılmasından sonra elde edilen emir gövdesi ile kelimelerin sonundaki nun harfinin atılmasıyla elde edilen geçmiş zaman gövdesi oluşturur.

-ân (ان) eki bazı masdar köklerine eklendiğinde ism-i fâil anlamı verirken, bazı köklerde zarf-fiil görevini üstlenir; üftân (افتان = düşerek), lرزان (لرزان = titreterek) zarf-fiil örnekleridir.

Geçişli fiillerde hem ism-i fâil hem ism-i mef'ûl anlamını verirken, geçişsiz fiillerde sadece etken anlam verir (mürde = ölmüş, refte = gitmiş, puhte = pişmiş).

Özellikle ism-i fâil ve ism-i mef'ûl kalıplarının birleşik sıfatların yapımında çok yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir.

Bunların bir kısmı birleştiklerinde isim yaparlar ve birleşik isim adını alırlar.

Birleşik isimlerin oluşturulmasında atıf bağlacı (و u, ü) ile yapılanlar, isim tamlaması şeklinde olup sonradan izafet kesresinin kaldırılmasıyla tek kelime haline gelmiş yapılar önemli bir yer tutar.