← Ünite 7

Ünite 7: Harezm-Altın Ordu Türkçesi ve EdebiyatıÜnite Özeti

myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için kapanış özeti basılmamış. Aşağıdaki kısa özet ünite içeriğinden hazırlandı; kitabın kendi cümleleri değildir.

Bu Ünitede Neler Öğrendik?myders hazırladı

Bu bölümde Altın Ordu Hanlığı'nın kuruluşu, siyasi tarihi ve bu dönemde gelişen edebî gelenek ele alınmaktadır. Batu Han tarafından Saray merkezli olarak kurulan hanlık, Berke Han döneminde İslamiyet'i kabul ederek müstakil bir devlet haline gelmiş ve Özbek Han zamanında önemli bir kültür merkezi olmuştur. Toktamış Han'ın ardından Timur'un saldırılarıyla güçten düşen devlet, Kırım, Kazan, Sibir, Astrahan ve Nogay Hanlıklarına ayrılmıştır. Bu bölümde ayrıca Karahanlı Türkçesinin devamı niteliğinde olan Harezm Türkçesinin doğuşu, sahası ve dil özellikleri incelenmiştir. Harezm ve Altın Ordu sahalarında Karahanlı ile Çağatay Türkçesi arasında bir geçiş devri olarak gelişen bu yazı dili, çeşitli Türk boylarının göçleriyle zenginleşmiştir. Bu dönemin en önemli sözlük çalışması olan Zemahşerî kaleme aldığı Mukaddimetü’l-Edeb adlı eserdir. Son olarak Altın Ordu sahasında kaleme alınan başlıca eserler tanıtılmıştır. Rabguzî'nin peygamber kıssalarını anlatan Kısasü’l-Enbiyâ adlı eseri Harezm Türkçesiyle yazılmış ilk edebî eserdir. Kerderli Mahmud bin Ali'nin yazdığı Nehcü’l-Ferâdîs didaktik karakteriyle dikkat çeker. Ayrıca Kutb'un Hüsrev ü Şîrîn mesnevisi, İslam'ın Mu’înü’l-Mürîd adlı tasavvufi eseri ve Harezmî'nin Muhabbet-nâme adlı eseri bu dönemin diğer önemli metinleri arasında yer almaktadır.