Ünite 1: Çağdaş Türk Edebiyatlarının Oluşum Süreci ve Gelişim Çizgisi — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

• Sınavlarda 'Ekinçi' gazetesinin Hasan Bey Melikzade Zerdabî tarafından 1875-1877 yıllarında Bakû'da çıkarılan Rusya Müslümanlarının ilk gazetesi olduğu bilgisi sıkça sorulur; karıştırmayın.
• İsmail Gaspıralı'nın 'Tercüman' gazetesini 1883'te Bahçesaray'da çıkardığını ve 'Dilde, Fikirde, İşte Birlik' düsturunu savunduğunu mutlaka ezberleyin.
• Azerbaycan'ın 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençayı antlaşmalarıyla ikiye bölündüğü tarih ve antlaşma isimleri sınavda ayırt edici soru olarak gelir.
• Maarifçiler ile Usul-i Cedid okullarının medreselere karşı yenilikçi, aklî ilimleri savunan ve halkı cehaletten kurtarmayı amaçlayan yapısını iyi kavrayın.
• Mirza Feteli Ahundzade'nin Arap harflerinin ıslahı ve Latin alfabesine geçiş konusundaki öncülüğünü unutmayın.
• 1905 Meşrutiyeti sonrasında Petersburg, Ufa ve Nizni Novgorod'da toplanan Rusya Müslümanları kongrelerinde II. Kurultay'ın 30. kararıyla Türkiye Türkçesinin (Edebî Türk dilinin) mecburi ders olmasının kararlaştırıldığı kritik bir bilgidir.
• Sovyetler Birliği döneminde 1938-1940 yıllarında Latin alfabesinden Rus-Kiril alfabesine geçilerek Türk boylarının birbirinden izole edildiği tarihsel sürece dikkat edin.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Önemli Olaylar / Örnekler

• Gülistan ve Türkmençayı Antlaşmaları
• Kazan Hanlığı'nın Düşüşü (1552)
• Tercüman Gazetesi ve Bahçesaray
• Orenburg İdare-i Ruhaniyesi (Müftiyat)
• Millî Azerbaycan Cumhuriyeti (1918)
• 1926 Bakû Türkoloji Kurultayı
• 1937 Stalin Dönemi Büyük Kırgını
• Kırım Türklerinin Sürgünü (1944)
• Ekinçi Gazetesi (1875)
• Dekabristler İsyanı ve Tiflis Sürgünü
• Şokan Velihanov ve Manas Destanı
• Ibıray Altınsarin ve Kirgizkaya Hrestomatiya
• 1905 Rusya Müslümanları Kongreleri
• Haydar Aliyev'in 'Biz Bir Millet İki Devletiz' Sözü
• Rıza Han ve Pehlevi Hanedanı Dönemi (1924)