Ünite 1: Çağdaş Türk Edebiyatlarının Oluşum Süreci ve Gelişim Çizgisi — Örnekler
myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.
Mezhep Ayrılığı ve Kültürel Kopuşmyders hazırladı
Şah İsmail'in kurduğu Safevî Devleti ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki siyasi çekişmeler, zamanla Kızılbaşlık ve Sünnîlik üzerinden derin bir mezhep ayrılığına dönüştü. Bu durum, aynı Oğuz kökeninden gelen iki toplumun zamanla farklı kültür dairelerine evrilmesine ve aralarındaki bağın zayıflamasına yol açtı. Böylece İran coğrafyasındaki şairler, hem Türkçe hem de Farsça eserler vererek iki dünya arasında bir köprü kurmaya çalıştılar.
Rus İdaresinde Dinî Kontrolmyders hazırladı
Rus yönetimi, Kafkasya'daki Müslüman halkı kontrol altında tutmak için toplumu Şiî ve Sünnî olarak iki ayrı dinî idareye böldü. Şiîlerin başına Şeyhülislâm, Sünnîlerin başına ise Müfti unvanlı yetkililer atayarak bu kurumları Kafkasya Genel Valiliğine bağladılar. Bu strateji sayesinde Ruslar, bölgedeki dinî eğitim ve hareketleri kolayca denetim altına alarak mezhep ayrılıklarını kışkırttılar.
Maarifçilerin Eğitim Mücadelesimyders hazırladı
Geleneksel medreselerin skolastik yapısını eleştiren maarifçiler, İsmail Gaspıralı'nın Usul-i Cedid anlayışından ilham alarak modern okullar açmaya başladılar. Bu okullarda dinî derslerin yanı sıra matematik ve coğrafya gibi aklî ilimler de okutuluyordu. Ancak tutucu çevreler, bu okullarda Rusça dersler verildiği gerekçesiyle maarifçileri tekfir etmeye kalkışarak halkı yeniliklere karşı kışkırttılar.
