Bu Ünitede Neler Öğrendik?myders hazırladı
Bu bölümde Azerbaycan Türklerinin oluşum süreci, Oğuzcanın tarihsel gelişimi ve Safevî dönemiyle başlayan kültürel ayrışma süreci ele alınmaktadır. Rus istilası ve ardından gelen Gülistan ve Türkmençayı antlaşmalarıyla Azerbaycan'ın kuzey ve güney olarak bölünmesi, bölgedeki siyasi ve toplumsal yapıyı kökten değiştirmiştir. XIX. yüzyılda Rus yönetimi altındaki Kafkasya'da yaşanan modernleşme çabaları, maarifçilik hareketi ve Usul-i Cedid okullarının eğitime katkıları, aydınlanma sürecinin temel taşlarını oluşturmuştur.
Devamında İdil-Ural ve Kırım coğrafyasındaki Türk halklarının tarihsel süreçleri incelenmektedir. Altın Ordu'nun yıkılışı sonrası kurulan hanlıkların Rus istilasıyla karşılaştığı baskılar, Hristiyanlaştırma politikaları ve buna karşı gelişen aydınlanma hareketleri anlatılmaktadır. İsmail Gaspıralı'nın Tercüman gazetesi ve Usul-i Cedid hareketi, tüm Rusya Müslümanları için millî uyanışın dönüm noktası olmuştur. Son olarak Kazakistan'daki Rus işgali, Tatar aydınlarının bölgedeki etkisi ve Rusların asimilasyon politikaları çerçevesinde eğitim ve modernleşme çabaları değerlendirilmektedir.