Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Çağdaş Türk Romanı

Ünite 7: Gelenekçi Romanın Özellikleri ve Gelişimi — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Yanlış Batılılaşma

Batı kültürünün sadece dış görünüşünün veya şekilsel unsurlarının alınıp özünün kavranamaması durumudur. Gelenekçi romanlarda bu durum geleneksel değerlerle çatışma unsuru olarak işlenir.

Yanlış Batılılaşma — Batı kültürünün sadece dış görünüşünün veya şekilsel unsurlarının alınıp özünün kavranamaması durumudur. Gelenekçi romanlarda bu durum geleneksel değerlerle çatışma unsuru olarak işlenir.

Alperen — Hem alp (yiğit, savaşçı) hem eren (derviş, tasavvuf ehli) özelliklerini şahsında birleştiren tipik Türk derviş-savaşçı figürüdür. Tarihî gelenekçi romanlarda sıklıkla işlenir.

Bilinçakışı — Karakterlerin akıllarından geçenleri hiçbir mantıksal süzgeçten geçirmeden, kesintisiz bir akış içinde okuyucuya aktaran modern anlatım tekniğidir.

Hidayet Romanları — 12 Eylül sonrasında İslami çevrelerde baskıcı yönetime tepki ve dinî değerlere yönelme ihtiyacıyla hızla çoğalan popüler roman alt türüdür.

Kültür Yozlaşması — Bir toplumun öz değerlerinden uzaklaşarak yabancı kültürlerin etkisi altında kalması ve kimlik bunalımı yaşaması durumudur. Sevinç Çokum'un Gülyüzlüm romanında bu tema işlenir.

Gelenek — Bir toplumda eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar ve alışkanlıklar bütünüdür. Gelenekçi romanlar, bu kalıntıları ve değerleri kurmaca dünyaya taşır.

Menkıbe Dili — Velilerin, evliyaların veya dinî büyüklerin hayatı etrafında oluşan efsanevi ve olağanüstü olayları anlatan anlatım biçimidir. Sadık Yalsızuçanlar bu dili romanlarında kullanır.

Tasavvuf Kültürü — İslam'ın içsel, manevi ve mistik boyutunu ele alan kültür ve düşünce sistemidir. Nazan Bekiroğlu ve İskender Pala gibi yazarların romanlarına soyut bir derinlik katar.

Klasik Olay Kurgusu — Olayların serim, düğüm, çözüm halkalarıyla ve genellikle kronolojik bir sıra takip edilerek kurgulandığı geleneksel yapı biçimidir.

İlahi Bakış Açısı — Anlatıcının kahramanların zihninden geçenleri, geleceği ve geçmişi her şeyi bildiği bakış açısıdır. Gelenekçi romanlarda genellikle bu hâkim/tanrısal anlatıcı tercih edilir.

Tarihî Roman — Geçmişteki olayları, dönemleri ve tarihî şahsiyetleri kurgusal bir dünyada yeniden ele alarak okuyucuya tarih bilinci kazandırmayı amaçlayan roman türüdür. Mustafa Necati Sepetçioğlu bu türün öncülerindendir.

Popüler Roman — Geniş halk kitlelerinin kolayca okuyup anlayabileceği, sürükleyici olay örgüsüne sahip ve genellikle belirli duyguları öne çıkaran roman türüdür.

Kronolojik Zaman — Olayların oluş sırasına göre, yani geçmişten geleceğe doğru ardışık olarak anlatıldığı zaman dilimidir. Gelenekçi romanlarda genellikle dün-bugün-yarın ekseninde kullanılır.

Millî Duyarlık — Milletin tarihine, diline, örf ve âdetlerine bağlılık hissi ve bu değerleri yaşatma bilincidir. Gelenekçi romanların en temel besin kaynaklarından biridir.

Tevhid Akidesi — İslam'da Allah'ın birliği inancıdır. Samiha Ayverdi gibi yazarların romanlarında bencillik ve madde çatışmalarına karşı bir çıkış yolu olarak aradığı temel felsefedir.

Gelenekçi Roman — Toplumun kültürel, dinî ve millî değerleriyle barışık olan, bu değerleri yüceltme ve gelecek kuşaklara aktarma amacı güden kurmaca eserlerdir. Örneğin, Tarık Buğra'nın Küçük Ağa romanı bu türe girer.

Tezli Roman — Yazarın belirli bir düşünceyi, ideolojiyi veya tezi savunmak ve kanıtlamak amacıyla kaleme aldığı roman türüdür. İskender Pala'nın divan kültüründen beslenen romanları bu niteliktedir.

Etik Kaygı — Eserin ahlaki bir değer taşıması, topluma doğru yolu göstermesi ve erdemli insan tipini öne çıkarması duyarlılığıdır. Gelenekçi romanlarda etik kaygılar oldukça baskındır.