Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Genel Dilbilim 1

Ünite 7: Biçimbilim-IV: Sözlüksel Biçimbilim — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 12 soru var.

1 / 120 doğru

İnsan dilinin farklı düzeylerde gerçekleşen değişimlerinden sözcükle ilgili olanlar kapsamına girmektedir.

İnsan dilinin farklı düzeylerde gerçekleşen değişimlerinden sözcükle ilgili olanlar sözlüksel biçimbilim kapsamına girmektedir.

Bu süreçlerden geçen basit sözcükler 'karmaşık sözcük' adını alır.

Örneğin 'tencere' tek bir biçimbirimden oluşan basit bir sözcükken, 'karıştırıcı' birden fazla öğe içerdiği için karmaşık sözcüklerin tipik bir örneğidir.

Sözlüksel biçimbilim süreçleri; türetme ve bileştirme gibi öz kaynaklı yollar ile ödünçleme ve ödünçlemeli çeviri gibi yabancı kaynaklı yollar olmak üzere iki ana kola ayrılır.

Edward Sapir diller arasındaki evrensel eğilimin sonekleme olduğunu belirtmiştir.

Bu süreçlerden biri olan yeniyapım, konuşucuların yeni ses dizileri bulup bunları yeni bir anlamla eşleştirme yoluyla yeni sözcükler yaratmalarını ifade eder.

Ancak bir dilde ortaya çıkan anlam ihtiyaçlarını karşılamak üzere yeniyapım sürecinden çok daha sıklıkla türetme ve bileştirme yollarına başvurulur.

Eklemeli türetme, basit sözcüklere türetim ekleri ilave edilerek karmaşık sözcükler oluşturma sürecidir.

Eklemesiz türetme süreçlerinden biri olan sıfır türetim, açık ek bulundurmayan türetme biçimidir.

Eklemesiz türetme yöntemlerinden biri olan ikileme, tabanın tamamı ya da bir bölümünün tekrarlanmasıyla kendini gösteren bir sözcük yapma sürecidir.

Sözcük kısaltma süreçlerinden olan kırpma ve başlık kısaltma, çok heceli sözcüklerin ekonomi amacıyla teke indirgenmesi olarak tanımlanır.

Diller arasında kopyalama biçiminde gerçekleşen alıntılama süreci dilbilimde ödünçleme olarak adlandırılır.