Ünite 2: 19. Yüzyıl Alman İdealizmi ve Tarih Metafiziği 1: Fichte ve Schelling — Örnekler

Bir öğrencinin önce sadece kendi fikirlerine odaklanıp (tez), ardından bu fikirlerin çevresindeki farklı görüşlerle çatışması (antitez), sonunda ise bu iki durumu kapsayan daha olgun bir bakış açısı geliştirmesi (sentez) Fichte'nin üçlü mantıksal yapısını yansıtır. Bu süreç, aklın kendi karşıtını doğurarak ilerlemesinin somut bir örneğidir.

Bir grup insanın tamamen kendi özgür iradeleriyle bir şehir planı üzerinde çalışıp, sonuçta ortaya çıkan karmaşık trafik düzeninin kimsenin tek başına hedeflemediği bir zorunluluğa dönüşmesi Schelling'in tarih anlayışını açıklar. Burada bireyler özgürce eylemde bulunsa da, eylemlerinin toplamında insan iradesini aşan gizli bir zorunluluk işlemektedir.

Bir toplumun henüz kuralların olmadığı masumiyet döneminden (içgüdü olarak akıl), kuralların ve yasaların baskın olduğu döneme geçmesi, Fichte'nin tarihsel ilerleme şemasına bir örnektir. Fichte'ye göre bu geçiş rastgele değil, insan türünün özgürlüğünü gerçekleştirmek için izlemesi gereken zorunlu ve mantıksal bir evrimdir.