Ünite 7: 15. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi Amaçlarımız — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Bu dönem mesnevilerinin dili ve üslubu hakkında bilgi veriniz.
Alıştırma 1myders hazırladı
XV. yüzyıl mesnevilerinde aruz vezninin kısa kalıplarının tercih edilme nedenlerini ve en çok kullanılan iki aruz kalıbını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kısa kalıplar ezberlemeyi kolaylaştırır, millî ölçümüz olan 11'li hece düzenine ve halk edebiyatı ritmine uygundur. En çok 'mefâîlün mefâîlün feûlün' ile 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıpları tercih edilmiştir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Süleymân Çelebi’nin Vesîletü’n-necât adlı eserinin Türk dinî edebiyatındaki önemini ve Türk dili açısından gerçekleştirdiği tarihsel katkıyı belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Hz. Muhammed'e duyulan derin sevginin en olgun mevlid örneğidir; yazıldığı dönemden itibaren coşkuyla okunmuş ve Türkçenin camiye girmesine vesile olmuştur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Hamdullâh Hamdî’nin Yûsuf u Züleyhâ mesnevisini dönemindeki diğer örneklerden ayıran kişisel ve sanatsal özellikleri gerekçeleriyle yazınız.
Yanıt / ipucu
Şairin kendi kardeşlerinden gördüğü eziyetler ile Hz. Yusuf'un yaşadıklarını özdeşleştirmesi esere samimi ve derin bir duygu katmıştır. Fuzûlî’ye kadar edebiyatımızın en seçkin mesnevisi kabul edilmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
XV. yüzyılda kaleme alınan Heves-nâme ve Har-nâme adlı mesnevilerin edebiyat tarihimiz açısından taşıdığı özgün değerleri karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi’nin Heves-nâme'si İstanbul'un mimarisini ve gerçek aşk macerasını işleyen tamamen yerli bir sergüzeşt-nâmedir; Şeyhî’nin Har-nâme'si ise toplumsal eleştiri içeren en büyük hiciv ve mizah şaheseridir.
