Ünite 7: XV. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi Amaçlarımız — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

• Sınavlarda XV. yüzyıl ile XIV. yüzyıl mesnevileri karşılaştırıldığında, XV. yüzyılda dilin kullanımı, üslup, vezin ve kafiye başarısının çok daha ileri düzeyde olduğu unutulmamalıdır.
• Süleymân Çelebi’nin Vesîletü’n-necât'ının mevlid türünün ilk ve en olgun örneği olduğu, Muhammediyye'nin ise Yazıcıoğlu Mehmed’e ait devasa bir telif eser olduğu sıkça sorulur.
• Aşk mesnevilerinde Hamdullâh Hamdî’nin Yûsuf u Züleyhâ’sı, Şeyhî’nin Hüsrev ü Şîrîn’i ve Edirneli Şâhidî’nin Gülşen-i Uşşâk (Leylâ vü Mecnûn) eserlerinin yazarlarıyla birlikte ezberlenmesi şarttır.
• Sergüzeşt-nâme türünün ilk örneğinin Halîlî’nin Fürkat-nâme’si (Gurbet-nâme) olduğunu, şehr-engiz türünün ise Mesîhî’nin Edirne Şehr-engîzi ile anıldığını karıştırmayın.
• Şeyhî’nin Har-nâme’sinin Türk edebiyatının en büyük mizah ve hiciv şaheseri olduğunu ve 'feilâtün mefâilün feilün' kalıbıyla yazıldığını unutmayın.
• Anadolu'da yazılan ilk gazavât-nâme örneğinin Gelibolulu Za’îfî’nin Gazavât-ı Sultân Murâd’ı olduğunu, Bedr-i Dilşâd’ın Murâd-nâme’sinin ise ansiklopedik nitelik taşıdığını iyi kavrayın.
• Kıyâfet-nâme türünün ilk kez Hamdullâh Hamdî tarafından yazıldığını, melhame türünün en önemli örneğinin ise Yazıcı Sâlih’in Şemsiyye’si olduğunu not edin.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Önemli Olaylar / Örnekler

• Süleymân Çelebi ve Vesîletü’n-necât
• Yazıcıoğlu Mehmed’in Muhammediyye’si
• Hamdullâh Hamdî’nin Yûsuf u Züleyhâ’sı
• Edirneli Şâhidî’nin Gülşen-i Uşşâk’ı
• Cem Sultan’ın Cemşîd ü Hurşîd’i
• Halîlî’nin Fürkat-nâme’si (Gurbet-nâme)
• Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi’nin Heves-nâme’si
• Mesîhî’nin Edirne Şehr-engîzi
• Şeyhî’nin Har-nâme’si
• Gelibolulu Za’îfî’nin Gazavât-ı Sultân Murâd’ı
• Bedr-i Dilşâd’ın Murâd-nâme’si
• Antepli İbrâhîm Bâlî’nin Hikmet-nâme’si
• Yazıcı Sâlih’in Şemsiyye’si
• Mu’înî’nin Mesnevî-i Murâdiye’si
• Hatîboğlu’nun Ferah-nâme’si